अध्याय 2 : आत्मविस्मयोल्लासः

१. 'प्रकाशो मे निजं रूपम्' — स्वयं-प्रकाश आत्मा (Self-Luminous Awareness)

भौतिक संसारमा कुनै पनि वस्तुलाई हेर्न उज्यालो चाहिन्छ— जस्तै सूर्य, चन्द्रमा, वा बिजुलीको बत्ती।
तर सूर्यलाई हेर्न कुन बत्ती चाहिन्छ? सूर्य आफैँ उज्यालो हो।

त्यस्तै, मन र आँखालाई जान्न कुन प्रकाश चाहिन्छ? चेतनाको प्रकाश।
राजा जनक भन्नुहुन्छ:

"म कुनै यस्तो व्यक्ति होइन जसलाई उज्यालो चाहिन्छ; म त स्वयं त्यो नित्य प्रकाश (Pure Consciousness) हुँ जसले घाम, जुन, आँखा, र मन सबैलाई प्रकाशित गरिरहेको छ!"

२. 'अहंभास एव तत्' — सारा संसार चेतनाकै चमक (The World as Cosmic Radiance)

जब हामी बिहान उठेर संसार देख्छौं— त्यो कसको प्रकाशमा देखिन्छ?
हाम्रो आफ्नै चेतनाको प्रकाशमा। यदि हामी बेहोस भयौं वा गहिरो निद्रामा गयौं भने सारा संसार कतै हराउँछ। जब हामी ब्युँझिन्छौं, सारा संसार फेरि उज्यालो भएर प्रकट हुन्छ।

यसको अर्थ:

• संसारको आफ्नै कुनै छुट्टै प्रकाश वा चेतना छैन।
• यो त केवल ऐनामा परेको अनुहारको छायाँ जस्तै हो— मूल अनुहार (आत्मा) चम्केकाले छायाँ (संसार) देखिएको हो।

३. दैनिक जीवनमा आत्म-ज्योतिको अनुभव (Living in the Light)

हामी सधैँ बाहिरको प्रशंसा, स्वीकृति वा प्रकाशको खोजीमा भौंतारिरहेका हुन्छौं। तर अष्टावक्र गीताले सम्झाउँछ:

• तिमी अन्धकारमा छटपटाइरहेको भिखारी होइनौ।
• तिमी त स्वयं अनन्त प्रकाशका स्रोत हौ।
  जब मानिसले यो सत्य जान्दछ, तब संसारको कुनै पनि दुःख वा नकारात्मकताले उसको भित्री शान्तिलाई अँध्यारो बनाउन सक्दैन।

मनन सूत्र:
"आँखा बन्द गर वा खोल, रात होस् वा दिन— जुन तत्त्वले सबैलाई नित्य जानिरहेको छ, त्यो अचल ज्योति तिमी नै हौ।"