King Janak and Sage Ashtavakra in Mithila Royal Court

अष्टावक्र गीता

ASHTAVAKRA GĪTĀ

२० अध्याय२९८ श्लोकमिथिला संवाद

मिथिलाका राजा जनक र महर्षि अष्टावक्रबीच भएको विशुद्ध अद्वैत संवाद — बन्धन र मुक्तिको भ्रम चिर्दै तत्काल आत्मसाक्षात्कार गराउने अमर ज्ञान।

॥ ॐ श्री परमात्मने नमः ॥

“न पृथिवी न जलं न वह्निर् न वायुर्द्यौर्न वा भवान् ।
एषां साक्षिणमात्मानं चिद्रूपं विद्धि मुक्तये ॥”

तिमी न पृथ्वी हौ, न जल, न अग्नि, न वायु, न त आकाश नै। तिमी त यी सबैको साक्षी विशुद्ध चेतना हौ— यसैलाई मुक्ति जान।

केवलाद्वैत वेदान्त दर्शनको सर्वोच्च ग्रन्थ • सम्पूर्ण २० अध्यायविस्तृत प्राक्कथन तथा परिचय (Preface) →
सम्पूर्ण २० अध्यायहरू • २९८ श्लोक

अध्याय सूची तथा अन्वेषण

अध्याय 120 श्लोक

आत्मसाक्षात्कारोपदेशः

Instruction on Self-Realization

आत्मसाक्षात्कारको उपदेश

राजा जनकका तीन मौलिक प्रश्नहरू (ज्ञान, मुक्ति र वैराग्य) र अष्टावक्रद्वारा साक्षी भावको प्रत्यक्ष उद्घोष।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 20
अध्याय 225 श्लोक

आत्मविस्मयोल्लासः

The Joy of Self-Realization

आत्म-विस्मय र आनन्दको उल्लास

राजा जनकद्वारा आत्म-साक्षात्कार पश्चात् अद्वितीय चेतनाको अनुभव र विस्मयको प्रकटीकरण।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 25
अध्याय 314 श्लोक

आत्मज्ञानपरीक्षा

Test of Spiritual Knowledge

आत्मज्ञानीको परीक्षा

अष्टावक्रद्वारा यदि आत्मबोध भएको छ भने संसारी विषयप्रति आसक्ति किन भनी गरिएको कसी परीक्षण।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 14
अध्याय 46 श्लोक

ज्ञानानुकीर्तनम्

Glory of the Knower

आत्मज्ञानीको महिमा

सत्यलाई जानेको व्यक्तिको अनुपम स्थिति र सांसारिक सुख-दुःखभन्दा परको स्थितिको प्रशंसा।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 6
अध्याय 54 श्लोक

चित्तलयोपायः

Dissolution of Consciousness

चित्त लीन हुने चार उपाय

आत्मा निर्लेप, शुद्ध र निराकार छ भन्ने बोधद्वारा चित्तलाई शान्त र लीन बनाउने उपदेश।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 4
अध्याय 64 श्लोक

ज्ञानस्वरूपम्

The True Nature of Knowledge

ज्ञानको वास्तविक स्वरूप

आकाश जस्तै सर्वव्यापी र अनन्त आत्माको पहिचान।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 4
अध्याय 75 श्लोक

शान्तानुभवः

Direct Experience of Peace

परम शान्तिको प्रत्यक्ष अनुभव

जनकद्वारा आफू नै अनन्त महासागर भएको र संसार तरंग मात्र भएको स्वीकारोक्ति।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 5
अध्याय 84 श्लोक

बन्धनमोक्षलक्षणम्

Bondage and Liberation

बन्धन र मोक्षको परिभाषा

मनको चाहना र आसक्ति नै बन्धन हो, अनि ती सबैबाट मुक्ति नै परम मोक्ष हो।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 4
अध्याय 98 श्लोक

निर्वेदवर्णनम्

Dispassion and Indifference

निर्वेद र उदासीनता

द्वन्द्व, कर्म, र संशयहरूको निवृत्ति तथा शान्तिको मार्ग।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 8
अध्याय 108 श्लोक

वैराग्योपदेशः

Instruction on Dispassion

वैराग्य र वासनात्याग

काम, क्रोध र भोगहरूको निस्सारता बुझेर शान्ति प्राप्त गर्ने प्रेरणा।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 8
अध्याय 118 श्लोक

प्रारब्धशान्तिः

Peace Beyond Destiny

प्रारब्ध र आत्मशान्ति

सृष्टिको स्वभाव र प्रारब्धलाई बुझेर चिन्तामुक्त हुने कला।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 8
अध्याय 128 श्लोक

आत्मानुभवस्थितिः

Abiding in the Self

आत्मानुभव र मौन स्थिति

कर्म, संकल्प र ध्यान समेत त्यागेर सहज मौनमा स्थिर हुने जनकको अनुभव।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 8
अध्याय 137 श्लोक

परमानन्दप्राप्तिः

Supreme Bliss

परमानन्दको स्थिति

आत्मामा स्थित पुरुषका लागि कुनै नियम वा बन्धन बाँकी नरहने घोषणा।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 7
अध्याय 144 श्लोक

शान्तिबोधः

Effortless Tranquility

सहज शान्ति

प्रकृति र आत्माको भेद बुझेर पूर्ण शान्तिमा विश्राम।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 4
अध्याय 1520 श्लोक

तत्त्वोपदेशः

Knowledge of Reality

तत्त्वज्ञानको उपदेश

अष्टावक्रद्वारा चैतन्य र आत्मतत्त्वको विस्तृत एवं स्पष्ट रहस्योद्घाटन।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 20
अध्याय 1611 श्लोक

विशेषोपदेशः

Special Instruction

विशेष आत्म-उपदेश

बाहिरी शास्त्र वा गुरु चर्चा भन्दा आन्तरिक मौन नै सर्वोपरि भएको उद्घोष।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 11
अध्याय 1720 श्लोक

ज्ञानीस्वभावः

The Nature of the Knower

आत्मज्ञानीको स्वभाव

संसारमा रहेर पनि जलमा कमलको पात जस्तै निर्लिप्त ज्ञानीको जीवन।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 20
अध्याय 18100 श्लोक

शान्तिशतकम्

Hundred Verses on Peace (The Heart of Gita)

शान्ति र जीवनमुक्ति (१०० श्लोक)

अष्टावक्र गीताको सबैभन्दा गहिरो अध्याय, जसमा जीवनमुक्तको अन्तिम रहस्य खोलिएको छ।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 100
अध्याय 198 श्लोक

आत्मविश्रामः

Resting in the Self

आत्म-विश्राम र तृप्ति

जनकद्वारा सबै द्वैत मेटिएर केवल आफ्नो विशुद्ध अस्तित्वको अनुभव।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 8
अध्याय 2014 श्लोक

विदेहमुक्तिः

Complete Freedom Beyond Form

पूर्ण विदेहमुक्ति

न मोक्ष छ, न बन्धन, न साधक, न सिद्ध— केवल एकमात्र ब्रह्म सत्य हो।

अष्टावक्र–जनक संवादश्लोक १ – 14

अष्टावक्र गीता सम्बन्धी केही जिज्ञासाहरू

आत्मज्ञान तथा अद्वैत दर्शनका मूल पक्षहरू बुझ्नुहोस्

अष्टावक्र गीता के हो? (What is Ashtavakra Gita?)

अष्टावक्र गीता (Ashtavakra Samhita) अद्वैत वेदान्त दर्शनको एक सर्वोच्च ग्रन्थ हो। यसमा महर्षि अष्टावक्र र मिथिलाका राजा जनक बीच भएको आत्मज्ञान, मुक्ति, वैराग्य र विशुद्ध साक्षी चेतना सम्बन्धी संवाद प्रस्तुत गरिएको छ।

अष्टावक्र गीता र श्रीमद्भगवद्गीता बीच के भिन्नता छ?

श्रीमद्भगवद्गीतामा कर्मयोग, भक्तियोग र ध्यानयोगका क्रमिक साधनाहरूको विस्तृत मार्गदर्शन छ भने अष्टावक्र गीता केवल केवलाद्वैत (विशुद्ध ज्ञानमार्ग) मा आधारित छ। यहाँ कुनै कर्मकाण्ड वा लामो साधना नगरी "तिमी अहिले नै मुक्त छौ" भन्ने प्रत्यक्ष आत्मबोध गराइन्छ।

अष्टावक्र गीताको मूल सन्देश के हो?

अष्टावक्र गीताको मूल सिद्धान्त हो: तिमी शरीर, मन वा कर्ता होइनौ; तिमी नित्य, शुद्ध, बुद्ध र मुक्त सच्चिदानन्द साक्षी स्वरूप आत्मा हौ। मुक्ति भविष्यमा आर्जन गर्ने फल होइन, अहङ्कार त्याग गर्नासाथ तिमी अहिले यसै क्षण मुक्त छौ।

ॐ पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात् पूर्णमुदच्यते ।

पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते ॥

ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥

अष्टावक्र गीता — विशुद्ध अद्वैत वेदान्त डिजिटल अध्ययन प्रतिष्ठान