अध्याय 13 : परमानन्दप्राप्तिः

१. तेह्रौं अध्यायको परिवेश: 'अहमासे यथासुखम्'

बाह्रौं अध्यायमा राजा जनकले कर्म र विचारको मौन स्थिति वर्णन गर्नुभएको थियो।
तेह्रौं अध्यायमा उहाँ त्यसभन्दा पनि माथि उठेर 'परमानन्दप्राप्ति' को चरम सहजता उद्घोष गर्नुहुन्छ। यस अध्यायको प्रत्येक श्लोकको अन्त्य एउटै दिव्य अनुभूतिमा हुन्छ:

"अहमासे यथासुखम्" — म कुनै नियम र तनावविना आफ्नै सहज सुखमा आनन्दित छु!

२. कौपीन (लंगौटी) र अकिञ्चनताको भेद

धेरै मानिसहरू सोच्छन् कि घरबार छोडेर, राजपाट त्यागेर, केवल एउटा लंगौटी (कौपीन) लगाएर हिँडेपछि मुक्ति पाइन्छ।
राजा जनक भन्नुहुन्छ: त्यो भ्रम हो!

• यदि कसैले संसार त्याग्यो तर मनमा "मैले यति ठूलो त्याग गरेँ" भन्ने घमण्ड छ भने ऊ बाँधिएकै छ।
• यदि कसैले कौपीन लगायो तर उसको कौपीन हराउँदा वा मुसाले काट्दा ऊ दुःखी हुन्छ भने ऊ अझै संसारी नै छ।

तर 'अकिञ्चन' को हुनु?
जसको भित्र "मेरो" भन्न लायक केही बाँकी छैन।
जनक बाहिरबाट चक्रवर्ती राजा हुनुहुन्छ, बहुमूल्य वस्त्र र मुकुट लगाएका छन्; तर भित्रबाट उनी जान्दछन्: "मेरो केही पनि छैन, यो शरीर पनि मेरो होइन।"
यो आन्तरिक अकिञ्चनता बाहिरी लंगौटी लगाउने साधुहरूका लागि समेत दुर्लभ छ।

३. 'त्यागादाने विहाय' — त्याग्नु र लिनु दुवैबाट पार

जबसम्म मानिस "म त्याग्छु" वा "म लिन्छु" भन्ने द्वन्द्वमा रहन्छ, तबसम्म ऊ थाकिरहन्छ।
जनकले दुवै त्याग्नुभयो:

• जे आयो, त्यो प्रकृतिको उपहार हो।
• जे गयो, त्यो प्रकृतिको नियम हो।
  यसैले उहाँ 'अहमासे यथासुखम्' — सबै द्वन्द्वबाट मुक्त भएर आफ्नै सच्चिदानन्द स्वरूपमा सहज आनन्दले विराजमान हुनुहुन्छ।

मनन सूत्र:
"साँचो शान्ति वस्तुहरू त्याग्नुमा होइन, मनभित्रको 'मेरोपन' (स्वामित्व) मेटिनुमा छ।"