प्रगति: 0%
अध्याय 10 : विभूतियोग
विभूति योग (ईश्वरको सर्वव्यापक सौन्दर्य)
पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम्।
सेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः॥ २४॥
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— हे पार्थ! पुरोहितहरूमध्ये म मुख्य देवगुरु बृहस्पति हुँ भनी जान; सेनापतिहरूमध्ये म देवसेनापति स्कन्द (कार्तिकेय) हुँ, र समस्त जलाशयहरूमा म अगाध समुद्र हुँ।
महाभारतको परिस्थिति
बृहस्पति, स्कन्द र सागरको विराट प्रतीक
देवगुरु बृहस्पति बुद्धि, ज्ञान, र मन्त्रशक्तिका अद्वितीय प्रतीक हुन्, जसले देवताहरूलाई सत्मार्गमा डोर्याउँछन्।
युद्धभूमिमा खडा भएका अर्जुनका लागि सेनापतिको महत्त्व सर्वोपरि थियो; देवसेनापति स्कन्द (कार्तिकेय) अदम्य शौर्य, रणनीति र धर्मयुद्धमा विजयी हुने अमोघ शक्तिका प्रतीक हुन् जसले तारकासुरको वध गरेका थिए।
अनि साना-साना पोखरी वा नदीहरूको अन्तिम आश्रय अगाध, गम्भीर र अनन्त जलराशियुक्त महासागर हो।
श्रीकृष्ण अर्जुनलाई सम्झाउनुहुन्छ— ज्ञानमा बृहस्पति, वीरतामा स्कन्द र गम्भीरतामा समुद्र म नै हुँ।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
गम्भीरता र वीरताको संगम (Depth of Ocean and Valour of a Commander)
मनुष्यको चरित्र निर्माणमा तीन गुण आवश्यक छन्:
1. बृहस्पतिको जस्तो प्रज्ञा र विवेक (Wisdom & Guidance)
2. स्कन्दको जस्तो लक्ष्यप्राप्तिको अदम्य आँट र नेतृत्व क्षमता (Leadership & Courage)
3. समुद्रजस्तै गहिरो धैर्य र विशालता (Depth & Equanimity)।
- सानातिना घटनाले पोखरी छचल्किन्छ, तर समुद्र कहिल्यै छचल्किँदैन; हजारौं नदी समाहित हुँदा पनि शान्त रहन्छ।
- आफ्नो मनलाई समुद्रजस्तै गहिरो र विशाल बनाउनुहोस्।
व्यावहारिक सूत्र :
परिस्थिति जस्तोसुकै आए पनि मनलाई समुद्रजस्तै गम्भीर राख्नुहोस्, र कर्तव्य पालनमा स्कन्दजस्तै दृढ र साहसी बन्नुहोस्।