प्रगति: 0%
अध्याय 10 : विभूतियोग
विभूति योग (ईश्वरको सर्वव्यापक सौन्दर्य)
द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्।
जयोऽस्मि व्यवसायोऽस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम्॥ ३६॥
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— छल गर्नेहरूका बीचमा म जुवा (द्यूत) हुँ, तेजस्वीहरूको तेज म हुँ, विजयीहरूको विजय म हुँ, दृढ निश्चयीहरूको दृढ संकल्प (उद्योग) म हुँ, र सात्त्विक पुरुषहरूको सात्त्विकता म नै हुँ।
महाभारतको परिस्थिति
छलमा जुवा, उद्यममा निश्चय र विजेताको विजय
महाभारतको मूल मोड नै शकुनिको छलपूर्ण पासा (द्यूत) थियो, जसले पाण्डवहरूलाई सर्वस्व गुमाउन बाध्य बनाएको थियो।
भगवान् श्रीकृष्णले 'द्यूतं छलयतामस्मि' भन्नुको गहिरो अर्थ छ: छल गर्ने दुष्टहरूलाई दण्ड दिने र उनीहरूको अहंकार चूर पार्ने अन्तिम जाल पनि ईश्वरकै नियति अन्तर्गत चल्दछ; छल गर्नेलाई त्यही छलले नै विनाशको बाटोमा पुर्याउँछ।
साथै, कुरुक्षेत्रको युद्धमा विजय (जय) कसैको घमण्डले होइन, सत्य, दृढ संकल्प (व्यवसाय) र ईश्वरको कृपाले प्राप्त हुन्छ।
'यतो धर्मस्ततो जयः'— जहाँ धर्म छ, त्यहाँ विजय छ।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
दृढ संकल्प र सात्त्विक ऊर्जा (Determination, Victory, and Integrity)
जीवनमा सफलता पाउन दुईवटा कुरा अनिवार्य छन्: 'व्यवसाय' (दृढ निश्चय) र 'सत्त्व' (नैतिक पवित्रता):
- कुनै पनि कार्य सुरु गर्दा निश्चय कमजोर भयो भने अलिकति कठिनाइ आउनासाथ मानिस पछि हट्छ।
- तर जब मनमा 'म यो काम पुरा गरेरै छाड्छु' भन्ने दृढ निश्चय हुन्छ, त्यो संकल्पभित्र स्वयं परमात्माको शक्ति वास गर्दछ।
- अनि जसको संकल्प सत्य र सात्त्विकतामा अडिएको हुन्छ, उसको विजय (जय) सुनिश्चित छ।
व्यावहारिक सूत्र :
आफ्नो लक्ष्यप्रति दृढ निश्चय (व्यवसाय) राख्नुहोस्; छलको बाटो त्यागेर सात्त्विक कर्म गर्नुहोस्, विजय तपाईंकै हुनेछ।