0%
Chapter 10 • Verse 39

अध्याय 10 : विभूतियोग

विभूति योग (ईश्वरको सर्वव्यापक सौन्दर्य)

श्रीभगवानुवाच

यच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन।

न तदस्ति विना यत्स्यान्मया भूतं चराचरम्॥ ३९॥

सरल नेपाली अनुवाद

श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— हे अर्जुन! सम्पूर्ण प्राणीहरूको उत्पत्तिको मूल कारण (बीज) जे छ, त्यो पनि म नै हुँ। किनभने यो संसारमा चर वा अचर कुनै पनि त्यस्तो वस्तु छैन, जो मबिना अस्तित्वमा रहन सकोस्।

महाभारतको परिस्थिति

समस्त अस्तित्त्वको आदि बीज

श्रीकृष्णले अनेकौं विभूतिहरूको विस्तृत सूची सुनाइसकेपछि अब त्यसको मूल सूत्र बताउनुहुन्छ। जसरी एउटा सानो बीउभित्र विशाल वटवृक्ष लुकेको हुन्छ, त्यसरी नै सम्पूर्ण चराचर ब्रह्माण्डको मूल कारण (बीज) स्वयं परमात्मा हुनुहुन्छ। ब्रह्माण्डको कुनै पनि परमाणु, कुनै पनि ग्रह-तारा, र कुनै पनि सानो किरा-कमिला पनि भगवान्को चेतनाबिना अस्तित्वमा आउन सक्दैन। ईश्वर संसारबाट अलग हुनुहुन्न, उहाँ संसारको कण-कणमा प्राण बनेर व्याप्त हुनुहुन्छ।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

सर्वव्यापी ईश्वरीय उपस्थितिको अनुभूति (Omnipresence of the Divine)

जब हामी बुझ्छौं कि परमात्माबिना कुनै पनि वस्तु वा व्यक्तिको अस्तित्व सम्भव छैन: - तब कसैप्रति घृणा वा तिरस्कार गर्ने कुनै ठाउँ बाँकी रहँदैन। - खराब भनिने परिस्थितिभित्र पनि ईश्वरको कुनै न कुनै शिक्षण लुकेको हुन्छ। - आफूभित्र र अरू सबैभित्र त्यही एउटै 'बीज' (चेतना) देख्न सक्नु नै द्वैत र भेदभावबाट मुक्त हुने अन्तिम बाटो हो।
व्यावहारिक सूत्र :

हरेक प्राणी र पदार्थमा त्यही एउटै दिव्य बीज (जीवन-शक्ति) व्याप्त छ भनी अनुभव गर्नुहोस् र भेदभावबाट मुक्त हुनुहोस्।