अध्याय 10 : विभूतियोग

विभूतियोगको अन्तिम श्लोकमा श्रीकृष्णले यस्तो चकित पार्ने सत्य उद्घोष गर्नुभएको छ जसले अर्जुनको होस उडाउँछ। भगवान् भन्नुहुन्छ— "हे अर्जुन! तिमी किन अलग-अलग वस्तु र रूप गनेर बस्छौ? यो अनन्त कोटि ब्रह्माण्ड, जहाँ असंख्य आकाशगङ्गा, तारा, ग्रह, लोक र जीवनहरू छन्— ती सबै त मेरो समग्र स्वरूपको केवल एक सानो अंश (एकांश) मात्र हुन्! मेरो बाँकी तीन अंश त अव्यक्त, दिव्य र अमृतमय छ (पादोऽस्य विश्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि)।" यही उपसंहारले अर्जुनको हृदयमा अब त्यो समग्र विराट रूपलाई आफ्नै आँखाले प्रत्यक्ष हेर्ने अदम्य उत्कण्ठा जगाउँछ, जसबाट अध्याय ११ (विश्वरूपदर्शनयोग) को पृष्ठभूमि तयार हुन्छ।

मनुष्य आफूलाई, आफ्नो घर, आफ्नो पद र आफ्नो सानो ज्ञानलाई कत्रो ठूलो ठान्दछ! - तर जब हामी यो बुझ्छौं कि यो सम्पूर्ण दृश्य ब्रह्माण्ड नै परमात्माको एक सानो अंश मात्र हो, तब हाम्रो सानो 'म' (ego) कहाँ अडिन्छ? - अहङ्कार स्वतः बालुवाको कणजस्तै खस्छ। - जब अहङ्कार मेटिन्छ, तब डर, चिन्ता र क्षुद्र स्वार्थ हराउँछन् र मनुष्यले स्वयंलाई त्यो अनन्त विराट चेतनाको सुरक्षित काखमा महसुस गर्दछ।