अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग

यो श्लोक विश्व साहित्यमा ईश्वरीय तेजको वर्णन गर्ने सबैभन्दा शक्तिशाली उपमा मानिन्छ। एउटा सूर्यको तेजले नै दिउँसो आँखा तिर्मिराउँछ भने हजारौं सूर्य एकैसाथ आकाशमा प्रज्वलित भए भने कस्तो तेज होला? सञ्जय भन्नुहुन्छ— त्यो तेज पनि भगवान्को विश्वरूपको पूर्ण बराबरी होइन, केवल अलिकति 'सदृशी' (मिल्दोजुल्दो) मात्र हुन सक्थ्यो। (आधुनिक युगमा पहिलो पटक आणविक विष्फोट हुँदा वैज्ञानिक रोबर्ट ओपनहाइमरले यही श्लोक स्मरण गरेका थिए)।

हाम्रो भित्री अज्ञानको अन्धकारलाई हटाउन केवल सानो दियो पर्याप्त हुँदैन: - जब मनुष्यको जीवनमा आत्मज्ञानको महाविस्फोट हुन्छ, तब भित्री चेतनामा हजारौं सूर्य उदाएजस्तै असीम प्रकाश फैलिन्छ। - त्यहाँ सबै संशय, भय, भ्रम र अन्धकार क्षणभरमै भस्म हुन्छन्। - त्यो प्रकाश विनाशकारी होइन; त्यो त अज्ञानलाई जलाएर अमर चेतनालाई उजागर गर्ने ज्ञानको अनन्त ज्योति हो।