0%
Chapter 11 • Verse 33

अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग

विश्वरूप दर्शन (समय र कालको महाविराट स्वरूप)

कथा मोड (Story)
श्रीभगवानुवाच

तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व जित्वा शत्रून्भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम्।

मयैवैते निहताः पूर्वमेव निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन्॥ ३३॥

सरल नेपाली अनुवाद

श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— त्यसकारण तिमी उठ! यश आर्जन गर; शत्रुहरूलाई जितेर समृद्ध राज्यको उपभोग गर! यी सबै योद्धाहरू मद्वारा पहिले नै मारिइसकेका छन्। हे सव्यसाची अर्जुन! तिमी त केवल एक निमित्त (साधन मात्र) बन!

महाभारतको परिस्थिति

निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन्: गीताको सर्वोच्च आदेश

श्रीकृष्णले अर्जुनलाई 'सव्यसाची' भन्नुभएको छ, जसको अर्थ हो— जसले बायाँ र दायाँ दुवै हातले समान निपुणताका साथ गाण्डीवबाट बाण प्रहार गर्न सक्छ। भगवान् भन्नुहुन्छ— "हे अर्जुन! युद्धको नतिजा मैले कालको स्तरमा पहिल्यै तय गरिसकेको छु। यी अधर्मीहरू आ-आफ्ना कर्मको फल भोगेर पहिले नै मारिइसकेका छन्। अब यो भौतिक संसारमा धर्मको विजयको कीर्ति तिमीलाई दिन चाहन्छु। त्यसैले विषाद त्याग, धनुष उठाऊ र मेरो हातको एउटा पावन उपकरण (निमित्त) बनेर युद्ध गर!"
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

ईश्वरको हातको साधन बन्ने कला (The Art of Becoming an Instrument)

जीवनमा सफलता पाउने र अहङ्कारमुक्त रहने सबैभन्दा ठूलो मन्त्र यही हो— 'निमित्तमात्रं भव': - जब तपाईं आफूलाई कुनै कार्यको कर्ता सम्झनुहुन्छ, तब सफलताले अहंकार ल्याउँछ र असफलताले डिप्रेसन दिन्छ। - तर जब तपाईं सोच्नुहुन्छ: "म त केवल परमसत्यको हातको एउटा कलम मात्र हुँ, लेख्ने त परमात्मा हुनुहुन्छ", तब तपाईंको कर्म निष्काम, हल्का र शक्तिशाली बन्दछ। - बाँसुरी आफैँ बज्दैन; जब बाँसुरी भित्रबाट खाली (शून्य) हुन्छ, तब फूक मार्नेले त्यसबाट मधुर सङ्गीत निकाल्छ। आफ्नो अहङ्कार खाली गर्नुहोस् र परमात्माको निमित्त बन्नुहोस्।
व्यावहारिक सूत्र :

आफ्नो व्यक्तिगत अहङ्कार त्यागी आफूलाई सत्य र लोककल्याणको एक पवित्र साधन (निमित्त) मान्नुहोस्; कर्म स्वतः दिव्य बन्नेछ।