प्रगति: 0%
अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग
विश्वरूप दर्शन (समय र कालको महाविराट स्वरूप)
तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व जित्वा शत्रून्भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम्।
मयैवैते निहताः पूर्वमेव निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन्॥ ३३॥
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— त्यसकारण तिमी उठ! यश आर्जन गर; शत्रुहरूलाई जितेर समृद्ध राज्यको उपभोग गर! यी सबै योद्धाहरू मद्वारा पहिले नै मारिइसकेका छन्। हे सव्यसाची अर्जुन! तिमी त केवल एक निमित्त (साधन मात्र) बन!
महाभारतको परिस्थिति
निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन्: गीताको सर्वोच्च आदेश
श्रीकृष्णले अर्जुनलाई 'सव्यसाची' भन्नुभएको छ, जसको अर्थ हो— जसले बायाँ र दायाँ दुवै हातले समान निपुणताका साथ गाण्डीवबाट बाण प्रहार गर्न सक्छ।
भगवान् भन्नुहुन्छ— "हे अर्जुन! युद्धको नतिजा मैले कालको स्तरमा पहिल्यै तय गरिसकेको छु। यी अधर्मीहरू आ-आफ्ना कर्मको फल भोगेर पहिले नै मारिइसकेका छन्।
अब यो भौतिक संसारमा धर्मको विजयको कीर्ति तिमीलाई दिन चाहन्छु। त्यसैले विषाद त्याग, धनुष उठाऊ र मेरो हातको एउटा पावन उपकरण (निमित्त) बनेर युद्ध गर!"
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
ईश्वरको हातको साधन बन्ने कला (The Art of Becoming an Instrument)
जीवनमा सफलता पाउने र अहङ्कारमुक्त रहने सबैभन्दा ठूलो मन्त्र यही हो— 'निमित्तमात्रं भव':
- जब तपाईं आफूलाई कुनै कार्यको कर्ता सम्झनुहुन्छ, तब सफलताले अहंकार ल्याउँछ र असफलताले डिप्रेसन दिन्छ।
- तर जब तपाईं सोच्नुहुन्छ: "म त केवल परमसत्यको हातको एउटा कलम मात्र हुँ, लेख्ने त परमात्मा हुनुहुन्छ", तब तपाईंको कर्म निष्काम, हल्का र शक्तिशाली बन्दछ।
- बाँसुरी आफैँ बज्दैन; जब बाँसुरी भित्रबाट खाली (शून्य) हुन्छ, तब फूक मार्नेले त्यसबाट मधुर सङ्गीत निकाल्छ। आफ्नो अहङ्कार खाली गर्नुहोस् र परमात्माको निमित्त बन्नुहोस्।
व्यावहारिक सूत्र :
आफ्नो व्यक्तिगत अहङ्कार त्यागी आफूलाई सत्य र लोककल्याणको एक पवित्र साधन (निमित्त) मान्नुहोस्; कर्म स्वतः दिव्य बन्नेछ।