अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग

श्रीकृष्णले यहाँ साधनाको सर्वोच्च रहस्य खोल्नुभएको छ। 'अनन्य भक्ति' (न अन्य = जसमा परमात्माबाहेक अरू कुनै सांसारिक लाभको कामना हुँदैन) द्वारा साधकले तीन चरण पार गर्छ: १. 'ज्ञातुम्'— शास्त्र र विवेकद्वारा परमात्मालाई तत्वतः बुझ्नु। २. 'द्रष्टुम्'— दिव्य दृष्टिले आफ्नो हृदयमा र सर्वत्र ईश्वरको प्रत्यक्ष दर्शन पाउनु। ३. 'प्रवेष्टुम्'— अन्तमा नदी समुद्रमा मिलेझैं आफ्नो क्षुद्र अहङ्कारलाई मेटाएर परमात्मामा पूर्णतया लीन (एकाकार) हुनु। यी तीनै फल केवल र केवल अनन्य भक्तिले मात्र प्राप्त हुन्छन्।

आध्यात्मिक यात्राको पूर्णता तीन सोपानमा हुन्छ: - केवल किताब पढेर 'जान्नु' (ज्ञानाभ्यास) पहिलो पाइला हो। - ध्यानमा त्यसको प्रत्यक्ष 'दर्शन' पाउनु दोस्रो पाइला हो। - तर जबसम्म हामी आफैँ परमात्मासँग 'एकाकार' (प्रवेश) हुँदैनौं, तबसम्म यात्रा अधुरो रहन्छ। - जसरी नुनको पुतलीले समुद्रको गहिराइ नाप्न जाँदा स्वयं पग्लिएर समुद्र नै बन्दछ, त्यसरी नै जब साधकको अहंकार अनन्य प्रेममा पग्लिन्छ, तब ऊ स्वयं ब्रह्ममय बन्दछ।