अध्याय 13 : क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोग

श्रीकृष्णले ज्ञानका लक्षणहरूमा 'भक्ति' लाई अनिवार्य अङ्गका रूपमा समावेश गर्नुभएको छ: 'मयि चानन्ययोगेन भक्तिरव्यभिचारिणी'। जसरी एक पतिव्रता नारीको प्रेम आफ्नो पतिबाहेक अरू कसैमा जाँदैन, त्यसरी नै साधकको प्रेम केवल परमात्मामा मात्र समर्पित हुन्छ; कुनै सांसारिक प्रलोभनले त्यो प्रेमलाई डगाउन सक्दैन। अनि यस्तो गहिरो आत्मचिन्तनका लागि बाह्य कोलाहलबाट टाढा 'विविक्तदेश' (एकान्त शान्त स्थल) को सेवन आवश्यक हुन्छ। व्यर्थको गफगाफ, राजनीति र भीडभाडमा लाग्दा मनको ऊर्जा छरपस्ट हुन्छ।

आधुनिक युगमा मानिसहरू भीड र सामाजिक सञ्जालको कोलाहलमा यति व्यस्त छन् कि उनीहरूलाई एकान्तसँग डर लाग्छ: - 'अकेलापन' (Loneliness) र 'एकान्त' (Solitude) मा आकाश-जमिनको फरक छ। - अकेलापनमा मानिस अरूको अभावले छटपटाउँछ; तर एकान्तमा मानिस आफ्नै आत्मा र परमात्मासँग आनन्दित हुन्छ। - दिनहुँ केही समय फोन, टिभी र मानिसहरूको भीडबाट अलग भएर मौन बस्नुहोस्। - एकान्तमा नै आत्माको आवाज सुनिन्छ र अटल भक्ति प्रस्फुटित हुन्छ।