अध्याय 17 : श्रद्धात्रयविभागयोग

यस श्लोकका साथ श्रीमद्भगवद्गीताको सत्रौं अध्याय 'श्रद्धात्रयविभागयोग' सम्पन्न हुन्छ। यहाँ श्रीकृष्णले अध्याय १ मा अर्जुनले सोधेको मूल प्रश्नको अन्तिम उत्तर दिनुभएको छ: अर्जुनले सोधेका थिए— "यदि कसैलाई शास्त्रको विधि थाहा छैन तर श्रद्धा छ भने उसको के हुन्छ?" श्रीकृष्णले पूरा अध्यायभरि देखाउनुभयो कि बाहिरी विधिको त्रुटिलाई 'ॐ तत् सत्' ले क्षमा गर्न सकिन्छ, तर यदि हृदयमा 'श्रद्धा' नै छैन भने जतिसुकै ठूलो विधिपूर्वक गरिएको यज्ञ पनि शून्य (असत्) हुन्छ! जसरी शरीरमा श्वास नभए त्यो लास बन्दछ, त्यसैगरी कर्ममा श्रद्धा नभए त्यो कर्म मरेतुल्य बन्दछ। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई भन्नुहुन्छ: "हे पार्थ! बाहिरी नियमहरूभन्दा पनि हृदयको निष्कपट श्रद्धा नै सबैभन्दा ठूलो कुरा हो। त्यसैले तिमी पूर्ण श्रद्धा, सत्य र ईश्वरीय भावका साथ आफ्नो कर्तव्यमा लाग।" यसले अर्जुनको मनमा साँचो श्रद्धाको महादीप प्रज्वलित गर्दछ।

हाम्रो जीवनमा हामी कति काम केवल 'औपचारिकता' (Mechanical Routine) का लागि गरिरहेका छौं? - मन नलागी नलागी अफिस जानु, मन नलागी नलागी पूजाको घण्टी बजाउनु, देखावटी रूपमा अरूलाई मुस्कुराएर नमस्कार गर्नु! 1. अश्रद्धाको विडम्बना: - जबसम्म कुनै काममा तपाईंको हृदयको प्रेम, निष्ठा र श्रद्धा मिसिँदैन, तबसम्म त्यो काम 'असत्' (Empty/Dead) हुन्छ। - त्यसले न त तपाईंलाई खुसी दिन्छ, न समाजलाई कुनै लाभ पुर्‍याउँछ। 2. जीवनमा श्रद्धा भर्नुहोस्: - सानो काम गर्नुहोस्, तर पूर्ण श्रद्धा र एकाग्रताका साथ गर्नुहोस्। - एउटा कप चिया बनाउँदा पनि प्रेमले बनाउनुहोस्; कसैलाई नमस्कार गर्दा पनि हृदयदेखि गर्नुहोस्। - जहाँ श्रद्धा छ, त्यहाँ स्वयं परमात्माको बास हुन्छ।