अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग

मानिस जबसम्म भौतिक शरीरमा रहन्छ, तबसम्म सास फेर्नु, खानु, पिउनु, पच्नु, हेर्नु जस्ता शारीरिक कर्महरू निरन्तर भइरहन्छन्। यहाँसम्म कि एक ठाउँमा आँखा चिम्लेर बस्दा पनि मनले विचार गरिरहेको हुन्छ। त्यसैले कसैले "मैले सबै कर्म छोडें" भन्नु प्रकृतिको नियम विरुद्धको ढोंग मात्र हो। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई वास्तविकताको धरातलमा ल्याउँदै भन्नुहुन्छ: "हे अर्जुन! जब कर्म नै छोड्न असम्भव छ भने त्याग्ने के त? त्याग्ने त कर्मको परिणामप्रतिको अहङ्कार र लोभ हो। त्यसैले जो कर्मफलको त्यागी हो, उही साँचो त्यागी हो।"

१. धेरै मानिसहरू अध्यात्मलाई कामबाट भाग्ने माध्यम ठान्दछन्। २. तर जीवन आफैंमा एउटा निरन्तर चलिरहेको प्रक्रिया हो। तपाईं चुपचाप बस्नु पनि एक प्रकारको कर्म नै हो। ३. त्यसैले समाधान निष्क्रियतामा छैन, कर्मको शुद्धिकरणमा छ। ४. कामलाई कुशलतापूर्वक गर्दै त्यसको नतिजाको भारी मनबाट बिसाउनु नै वास्तविक स्वतन्त्रता हो।