प्रगति: 0%
अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग
मोक्षसंन्यास योग (समस्त उपदेशको महामुकुट)
यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः।
क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम्॥ २४॥
सरल नेपाली अनुवाद
तर जुन कर्म फल वा भोगको तीव्र इच्छा राखेर, अहङ्कारपूर्वक, र अत्यन्त धेरै मानसिक तनाव तथा शारीरिक कष्टका साथ गरिन्छ, त्यस कर्मलाई 'राजसिक कर्म' भनिएको छ।
महाभारतको परिस्थिति
राजसिक कर्म: अहङ्कार, प्रदर्शन र भारी तनाव
दुर्योधनले गरेको राजसूय वा अन्य यज्ञहरू र पाण्डवहरूलाई ध्वंस पार्न रचेका षड्यन्त्रहरू राजसिक कर्मका ज्वलन्त उदाहरण थिए।
त्यसमा समाजको कुनै कल्याण थिएन; केवल आफ्नो अहंकारको तृप्ति (साहङ्कारेण), पद-प्रतिष्ठाको भोक (कामेप्सुना), र दिनरातको छटपटी तथा भारी तनाव (बहुलायासम्) थियो।
यस्तो कर्मले मानिसलाई थकाउँछ, मन अशान्त बनाउँछ र अन्ततः विनाशतिर लैजान्छ।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
हसल कल्चर (Hustle Culture), बर्नआउट र राजसिक कर्म
१. आधुनिक कर्पोरेट संसारमा राजसिक कर्म धेरै सामान्य छ:
- "म सबैभन्दा धनी र सफल बनेर देखाउँछु" (अहङ्कार)।
- सामाजिक प्रतिष्ठा र देखावटी जीवनशैलीका लागि दिनरातको दौडधूप (कामेप्सुना)।
- अत्यधिक मानसिक दबाब, अनिद्रा र चिन्ता (बहुलायासम्)।
२. जब कर्मको उद्देश्य केवल स्वार्थ र प्रतिष्ठा हुन्छ, तब काम आनन्द नभएर 'बोझ' बन्दछ जसले मानिसलाई 'बर्नआउट' (Burnout) को शिकार बनाउँछ।
व्यावहारिक सूत्र :
आफ्नो कामलाई देखावटी प्रतिष्ठा र अहङ्कारको साधन नबनाउनुहोस्। काममा सरलता र सन्तुलन ल्याएर तनावमुक्त रहनुहोस्।