0%
Chapter 18 • Verse 24

अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग

मोक्षसंन्यास योग (समस्त उपदेशको महामुकुट)

कथा मोड (Story)
श्रीभगवानुवाच

यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः।

क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम्॥ २४॥

सरल नेपाली अनुवाद

तर जुन कर्म फल वा भोगको तीव्र इच्छा राखेर, अहङ्कारपूर्वक, र अत्यन्त धेरै मानसिक तनाव तथा शारीरिक कष्टका साथ गरिन्छ, त्यस कर्मलाई 'राजसिक कर्म' भनिएको छ।

महाभारतको परिस्थिति

राजसिक कर्म: अहङ्कार, प्रदर्शन र भारी तनाव

दुर्योधनले गरेको राजसूय वा अन्य यज्ञहरू र पाण्डवहरूलाई ध्वंस पार्न रचेका षड्यन्त्रहरू राजसिक कर्मका ज्वलन्त उदाहरण थिए। त्यसमा समाजको कुनै कल्याण थिएन; केवल आफ्नो अहंकारको तृप्ति (साहङ्कारेण), पद-प्रतिष्ठाको भोक (कामेप्सुना), र दिनरातको छटपटी तथा भारी तनाव (बहुलायासम्) थियो। यस्तो कर्मले मानिसलाई थकाउँछ, मन अशान्त बनाउँछ र अन्ततः विनाशतिर लैजान्छ।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

हसल कल्चर (Hustle Culture), बर्नआउट र राजसिक कर्म

१. आधुनिक कर्पोरेट संसारमा राजसिक कर्म धेरै सामान्य छ: - "म सबैभन्दा धनी र सफल बनेर देखाउँछु" (अहङ्कार)। - सामाजिक प्रतिष्ठा र देखावटी जीवनशैलीका लागि दिनरातको दौडधूप (कामेप्सुना)। - अत्यधिक मानसिक दबाब, अनिद्रा र चिन्ता (बहुलायासम्)। २. जब कर्मको उद्देश्य केवल स्वार्थ र प्रतिष्ठा हुन्छ, तब काम आनन्द नभएर 'बोझ' बन्दछ जसले मानिसलाई 'बर्नआउट' (Burnout) को शिकार बनाउँछ।
व्यावहारिक सूत्र :

आफ्नो कामलाई देखावटी प्रतिष्ठा र अहङ्कारको साधन नबनाउनुहोस्। काममा सरलता र सन्तुलन ल्याएर तनावमुक्त रहनुहोस्।