अध्याय 2 : साङ्ख्ययोग

अर्जुनको समस्या के थियो? उनको मनमा हजारौं तर्क-वितर्कहरू चलिरहेका थिए— "म युद्ध गरूँ कि वन जाऊँ? भीष्मलाई मारूँ कि भीख मागूँ? स्वर्ग जाऊँ कि नरक?" यसलाई नै भनिन्छ— 'अव्यवसायी बुद्धि' अर्थात् हजारौं हाँगाबिँगा भएको छरपस्ट मन। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई फोकस र मानसिक दृढताको रहस्य सिकाउनुहुन्छ: "अर्जुन! जो साधक आफ्नो लक्ष्यमा प्रष्ट छ, उसको बुद्धि 'व्यवसायात्मिका' (One-Pointed, Single-Minded Focus) हुन्छ। ऊ केवल एउटै कुरा जान्दछ— 'मेरो धर्म के हो, र म त्यसलाई पूरा गर्छु।' तर जो मानिस सांसारिक इच्छाहरू, फलको लोभ र भयमा बाँधिएको छ, उसको बुद्धि सयौं हाँगाबिँगामा छरिएर टुक्रा-टुक्रा हुन्छ। त्यस्तो मानिसले न त संसारमा केही हासिल गर्न सक्छ, न त परमात्मालाई पाउन सक्छ!"

हाम्रो आधुनिक युगको सबैभन्दा ठूलो महामारी के हो? Information Overload र Overthinking (अत्यधिक सोच)। हाम्रो दिमाग दिनभरि अनेकौं दिशामा भड्किन्छ: - यो गरूँ कि त्यो गरूँ? - १० वटा नयाँ प्रोजेक्ट सुरु गर्ने तर एउटा पनि पूरा नगर्ने। - नतिजाको हजारौं सम्भावना सोचेर चिन्तामा दिन बिताउने। श्रीकृष्णको समाधान: - तपाईंसँग एउटै निश्चयात्मक संकल्प (Singular Purpose) हुनुपर्छ। - जब तपाईंको लक्ष्य एउटा हुन्छ, तब सम्पूर्ण मानसिक ऊर्जा लेजर किरणझैं केन्द्रित हुन्छ। - बाँकी ९९ वटा अनावश्यक विचारहरूलाई काटिदिनुहोस् र आफ्नो मुख्य कर्तव्यमा जुट्नुहोस्।