अध्याय 2 : साङ्ख्ययोग

श्रीकृष्ण अर्जुनलाई मनको विज्ञान सम्झाउनुहुन्छ: "अर्जुन! जसको मन २४ घण्टा बाहिरी भोग, सम्पत्ति र विलासिताको चिन्तनमा हराएको छ, उसको बुद्धि कसरी परमात्मामा स्थिर हुन सक्छ? जसरी हुरीबतासले अशान्त बनेको पोखरीमा चन्द्रमाको प्रतिविम्ब स्पष्ट देखिँदैन, त्यसै गरी भोग र वासनाले मथिएको मनमा समाधि (आत्म-साक्षात्कार) को शान्ति असम्भव छ। यदि तिमी साँच्चै शान्ति र कल्याण चाहन्छौ भने, यी सस्तो सांसारिक भोगहरूको आसक्ति त्याग्नै पर्छ!"

धेरै साधकहरू गुनासो गर्छन्— "म ध्यान गर्न बस्छु, तर मेरो मन स्थिर हुँदैन। मन अनेकौं विचारमा दौडिन्छ।" श्रीकृष्ण यसको जड पहिचान गरिदिनुहुन्छ: - समस्या ध्यानको प्रविधिमा होइन; समस्या तपाईंका दिनभरिका 'आसक्तिहरू' (Attachments) मा छ। - यदि तपाईं दिनभरि लोभ, ईर्ष्या, भौतिक उपभोग र मान-प्रतिष्ठाको पछि दौडिनुहुन्छ भने, आँखा चिम्लनासाथ ती सबै वासनाहरू मनको पर्दामा नाचिरहन्छन्। - भित्री ध्यान तब मात्र सम्भव हुन्छ जब बाहिरी जीवनमा अनासक्ति र वैराग्यको विकास हुन्छ।