अध्याय 8 : अक्षरब्रह्मयोग

वैदिक ऋषिहरूको समयको मापन आधुनिक खगोल विज्ञान (Astrophysics) सँग ठ्याक्कै मेल खान्छ। चार युग (सत्य, त्रेता, द्वापर, कलि) को एक चक्रलाई 'महायुग' भनिन्छ (करिब ४३ लाख २० हजार वर्ष)। यस्ता हजार महायुग बराबर ब्रह्माजीको एक दिन हुन्छ (करिब ४ अर्ब ३२ करोड वर्ष), र उति नै लामो एक रात हुन्छ। श्रीकृष्ण कुरुक्षेत्रमा उभिएका अर्जुनलाई यो ब्रह्माण्डीय आँखा दिनुहुन्छ: "हे अर्जुन! तिमी जसलाई आफ्नो १०० वर्षको जीवन भन्दैछौ, त्यो त ब्रह्माजीको एक सेकेन्डको अंश पनि होइन! सम्पूर्ण ब्रह्माण्ड यस्ता विशाल चक्रहरूमा घुमिरहेको छ। यस्तो विराट् समयको प्रवाहमा आफ्ना सानातिना मोह र अहङ्कारलाई समातेर बस्नु कति व्यर्थ छ!"

हामी किन ससाना कुरामा तनाव लिन्छौँ? कसैले अपमान गर्यो, गाडीमा स्क्र्याच लाग्यो, वा परीक्षामा सोचेजस्तो भएन भनेर हामी डिप्रेसनमा जान्छौँ। - तर सोचौँ त— अरबौँ वर्ष पुरानो यो अनन्त ब्रह्माण्डमा, खरबौँ ताराहरूको बीचमा, हाम्रो पृथ्वी एउटा बालुवाको कणजस्तो छ। - र त्यसमा हाम्रो ७०-८० वर्षको जीवन त बिजुलीको एक झिल्काजस्तो मात्र हो। जब हामी समयको यो विराट् तस्बिर हेर्छौँ (Cosmic Perspective), तब हाम्रा ठूला लाग्ने समस्याहरू तुरुन्तै अति-तुच्छ र साना देखिन्छन्। यसले हामीलाई अनावश्यक तनावबाट मुक्त गरी आफ्नो वर्तमान क्षणलाई मूल्यवान् बनाउन मद्दत गर्दछ।