प्रगति: 0%
अध्याय 10 : विभूतियोग
विभूति योग (ईश्वरको सर्वव्यापक सौन्दर्य)
भूय एव महाबाहो शृणु मे परमं वचः।
यत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया॥ १॥
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— हे महाबाहु अर्जुन! फेरि पनि मेरो परम कल्याणकारी वचनलाई ध्यान दिएर सुन; तिमी मेरो वचन सुनेर अत्यन्त आनन्दित भइरहेका छौ, त्यसैले तिम्रो परम हितको कामनाले म यो रहस्य तिमीलाई बताउनेछु।
महाभारतको परिस्थिति
विभूतियोगको प्रारम्भ: हितैषी गुरुको उद्गार
दशौँ अध्यायको प्रारम्भमा अर्जुनले कुनै प्रश्न सोधेका छैनन्;
श्रीकृष्ण स्वयं स्नेहले भरिएर उपदेश दिन अघि सर्नुभएको छ: 'प्रीयमाणाय हितकाम्यया'।
जब गुरु वा ईश्वरले देख्नुहुन्छ कि शिष्य ज्ञान सुनेर दिक्क मानिरहेको छैन, बरु अझ बढी तृप्त र आनन्दित भइरहेको छ, तब गुरुको हृदयबाट ज्ञानको मूल स्वतः फुट्दछ।
कुरुक्षेत्रको रणभूमिमा अर्जुनको युद्धको भय मेटिँदै थियो र उनको चेतनामा ईश्वरीय प्रकाश भरिँदै थियो।
श्रीकृष्ण अब उनलाई सम्पूर्ण ब्रह्माण्डका कण-कणमा परमात्माको ऐश्वर्य (विभूति) कसरी प्रकट छ भन्ने दिव्य दर्शन गराउन लाग्नुभएको छ।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
सिक्ने भोक र सच्चा हितैषीको पहिचान
जीवनमा ज्ञान कसलाई मिल्छ?
- जसलाई ज्ञान सुन्दा आनन्द आउँछ (प्रीयमाण)।
- धेरै मानिसहरू सुझाव वा ज्ञान सुन्दा रिसाउँछन्, झर्किन्छन् वा अहंकार देखाउँछन्।
- तर जो व्यक्ति आफूलाई सुधार्न र सत्य जान्न सधैँ उत्सुक रहन्छ, उसलाई सम्पूर्ण प्रकृतिले नै सिकाउन थाल्छ।
साथै, जो हाम्रो वास्तविक हित चाहन्छ (हितकाम्यया), उसले हामीलाई केवल खुसी पार्न मीठो झूट बोल्दैन, बरु हाम्रो जीवन रूपान्तरण गर्ने कठोर र गहिरो सत्य बोल्दछ।
व्यावहारिक सूत्र :
नयाँ ज्ञान र असल सल्लाहहरू सुन्न सधैँ खुला र उत्सुक रहनुहोस्। आफ्नो हित चिताउनेहरूको मार्गदर्शनलाई विनम्र भएर आत्मसात् गर्नुहोस्।