अध्याय 10 : विभूतियोग

वायुले संसारभर घुमेर वातावरणलाई शुद्ध र प्राणयुक्त बनाउँछ। शस्त्र बोक्ने योद्धाहरूमा भगवान् श्रीराम अधर्म, अन्याय र रावण जस्ता आततायीहरूको संहार गर्ने तथा मर्यादा र सत्यको उच्चतम आदर्श स्थापित गर्ने अद्वितीय नायक हुनुहुन्छ। महाभारतको युद्धमा भीष्मपितामहलाई गङ्गापुत्र भनिन्छ; गङ्गाजी स्वयं भगवान्को चरणकमलबाट उत्पन्न भएर सम्पूर्ण जगतलाई पावन बनाउने नदी हुन्। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई सम्झाउनुहुन्छ— नदीको पवित्रता, वायुको शुद्धि र श्रीरामको मर्यादा मेरो नै प्रत्यक्ष स्वरूप हो।

जीवनलाई कसरी सार्थक बनाउने भन्ने कुरा यस श्लोकका प्रतीकहरूले सिकाउँछन्: 1. वायुजस्तै अरूलाई प्राण दिनुहोस्, तर कतै टाँसिएर नबस्नुहोस् (अनासक्ति)। 2. भगवान् श्रीरामजस्तै कठिन परिस्थितिमा पनि सत्य, मर्यादा र कर्तव्यको बाटो नछाड्नुहोस्। 3. गङ्गाजी जस्तै निरन्तर बगिरहनुहोस्; मार्गमा जतिसुकै ढुङ्गा-पहाड आए पनि समुद्रतर्फको आफ्नो यात्रा नरोक्नुहोस्।