अध्याय 10 : विभूतियोग

वैदिक वंशावली अनुसार मानव सभ्यताको विकास यसरी भएको हो: भगवान्‌को सङ्कल्पबाट चार सनकादि मुनिहरू (अध्यात्म र वैराग्यका प्रतीक), सात महर्षिहरू (ज्ञान र साधनाका प्रतीक), र मनुहरू (कानून, समाज र शासनका प्रतीक) प्रकट भए। अनि उनीहरूबाट नै सम्पूर्ण मानव जातिको विस्तार भयो। कुरुक्षेत्रमा अर्जुन कौरव र पाण्डवलाई दुई भिन्न र शत्रु कुल मानेर शोक गरिरहेका थिए। श्रीकृष्ण उनलाई यो ब्रह्माण्डीय वंशवृक्ष देखाउनुहुन्छ: "हे अर्जुन! यी सबै योद्धाहरू एउटै मूल सङ्कल्पबाट फैलिएका एउटै परिवारका हाँगाबिँगा हुन्।"

हामी जात, धर्म, देश र नस्लका नाममा सीमाहरू कोरेर एक-अर्काविरुद्ध युद्ध गर्छौँ: - "हाम्रो कुल श्रेष्ठ, उनीहरूको कुल तुच्छ।" - तर इतिहास र विज्ञान दुवैले भन्छ: हामी सबै एउटै साझा आमा-बुवा (Genetics) का सन्तान हौँ। जब हामीलाई बोध हुन्छ कि हामी सबै एउटै चेतनाको सङ्कल्पबाट प्रकट भएका दाजुभाइ-दिदीबहिनी हौँ, तब घृणा, विभेद र युद्धको कुनै औचित्य रहँदैन। सबैप्रति आत्मीयता र करुणाको भाव नै साँचो मानवता हो।