अध्याय 10 : विभूतियोग

अघिल्लो श्लोकलाई निरन्तरता दिँदै श्रीकृष्ण यहाँ अहिंसा, समता, सन्तोष, दान र सामाजिक प्रतिष्ठा (यश र अपयश) सम्मका भावहरू बताउनुहुन्छ। कुरुक्षेत्रको युद्धमा अर्जुन आफ्नो अपयश (बदनामी) हुने डरमा पनि थिए— "मानिसहरूले मलाई कायर भन्नेछन्।" श्रीकृष्ण उनलाई देखाउनुहुन्छ कि समाजमा मिल्ने मान-अपमान वा यश-अपयश पनि प्रकृतिको एक चक्र मात्र हो। यी सबै परिस्थितिहरू परमात्माकै शक्तिबाट संचालित हुन्छन्, त्यसैले तिनीहरूबाट विचलित नभई आफ्नो धर्म निभाउनुपर्छ।

हामी प्रायः अरूको 'प्रशंसा' (यश) पाएर अहंकारले फुल्छौँ र 'आलोचना वा बदनामी' (अपयश) आउनासाथ आँसु झार्छौँ। - तर जसरी घामपछि छाया आउँछ, त्यसरी नै संसारमा जसको जति धेरै यश हुन्छ, उसको त्यति नै आलोचना पनि हुन्छ। - यो प्रकृतिको स्वभाव हो। यदि हामीले बुझ्यौँ कि यी दुवै अवस्था प्रकृतिकै खेल हुन्, तब कसैको वाहवाहीले हामीलाई घमण्डी बनाउँदैन र कसैको गालीले हामीलाई निराश बनाउँदैन। आफ्नो मनलाई 'समता' र 'तुष्टि' (भित्री सन्तुष्टि) मा अड्याउनु नै मानसिक शान्तिको रहस्य हो।