अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग

अर्जुनले श्रीकृष्णको शरीरलाई केवल कुनै भौतिक पिण्डका रूपमा नभई समग्र ब्रह्माण्डको जीवन्त रंगमञ्चका रूपमा देखिरहनुभएको छ। जसलाई देवताहरू मन्दिर र लोकहरूमा पुज्छन्— ती चतुर्मुख ब्रह्माजी, कमलको नाभिमा बसेका छन्; महादेव शिव, महर्षिहरू र अनन्त नागहरू सबै श्रीकृष्णकै विराट् अस्तित्वभित्र समाहित छन्। कुरुक्षेत्रको युद्धभूमिको सारथि अब कुनै साधारण मानव नभई सम्पूर्ण ब्रह्माण्डका मूल आधार हुन् भन्ने कुरा अर्जुन आफ्नै आँखाले प्रमाणित गरिरहनुभएको छ।

हामी सोच्छौं कि हामी प्रकृतिका अरू प्राणी, रुखबिरुवा, हावापानी र परमात्माभन्दा अलग छौं: - तर विश्वरूपले देखाउँछ कि सर्वोच्च देवतादेखि सानो किरासम्म सबै एउटै परम चेतनाको शरीरभित्र सास फेरिरहेका छन्। - हामी सबै एउटै विशाल जीवनका कोशिकाहरू (cells) हौं। - जब यो भाव मनमा दृढ हुन्छ, तब अरूप्रति दया, प्रेम र एकताको भाव स्वतः प्रस्फुटित हुन्छ।