अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग

विश्वरूपको भयानक व्यापकताका बीचमा पनि भगवान् नारायणका चिरपरिचित दिव्य चिन्हहरू— किरीट (मुकुट), गदा र सुदर्शन चक्र अर्जुनले स्पष्ट देखिरहनुभएको छ। मुकुटले सर्वोपरिता, गदाले न्यायको शक्ति र सुदर्शन चक्रले कालको निरन्तर घुमिरहेको ब्रह्माण्डीय चक्रलाई सङ्केत गर्दछ। तर त्यो तेज यति प्रचण्ड छ कि दिव्य दृष्टि पाउँदा पनि अर्जुनका आँखाहरू तिर्मिराउन थालेका छन् ('दुर्निरीक्ष्यम्')। त्यो प्रकाश दन्केको अग्नि र मध्याह्नको सूर्यभन्दा पनि करोडौं गुणा तीव्र छ।

सत्य सधैं मीठो र सहज मात्र हुँदैन; कहिलेकाहीँ सत्य यति प्रखर हुन्छ कि त्यसलाई स्वीकार्न ठूलो आन्तरिक साहस चाहिन्छ: - जब हाम्रो अगाडि आफ्नो गल्ती, भ्रम वा जीवनको नग्न यथार्थ प्रकट हुन्छ, त्यो 'दुर्निरीक्ष्य' (हेर्न कठिन) लाग्छ। - मानिसहरू अक्सर सहज भ्रममा बाँच्न रुचाउँछन्, प्रखर सत्यको सामना गर्न डराउँछन्। - तर आध्यात्मिक साधक त्यो हो, जसले प्रखर सत्यको आगोमा आफ्ना भ्रमहरूलाई जलाउन तयार हुन्छ।