0%
Chapter 11 • Verse 2

अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग

विश्वरूप दर्शन (समय र कालको महाविराट स्वरूप)

कथा मोड (Story)
अर्जुन उवाच

भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया।

त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम्॥ २॥

सरल नेपाली अनुवाद

अर्जुन भन्नुहुन्छ— हे कमलनयन श्रीकृष्ण! मैले तपाईंबाट सम्पूर्ण प्राणीहरूको उत्पत्ति र प्रलयको रहस्य विस्तारपूर्वक सुनेको छु, तथा तपाईंको अविनाशी एवं अगाध महिमालाई पनि राम्रोसँग बुझेको छु।

महाभारतको परिस्थिति

कमलनयन श्रीकृष्ण र सृष्टिको चक्र

अर्जुनले श्रीकृष्णलाई 'कमलपत्राक्ष' (कमलको पातजस्ता कोमल, विशाल र सौम्य आँखा भएका) भनेर प्रेमपूर्वक सम्बोधन गर्नुभएको छ। भगवान्ले कसरी आफ्नो मायाशक्तिद्वारा यो सम्पूर्ण सृष्टि उत्पन्न गर्नुहुन्छ र फेरि आफ्नै स्वरूपमा विलीन गर्नुहुन्छ भन्ने कुरा अर्जुनले अध्याय ७, ८, ९ र १० मा स्पष्ट सुनिसक्नुभयो। संसारका सबै वस्तुहरू परिवर्तनशील र विनाशी छन्, तर ती सबैलाई उत्पन्न र लीन गराउने परमात्माको स्वरूप भने 'अव्यय' (सदा स्थिर र अविनाशी) छ।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

जन्म-मृत्युको चक्रलाई साक्षी भावले हेर्नु (Understanding the Cosmic Cycle)

संसारमा जे जन्मन्छ, त्यो मर्छ; जे निर्माण हुन्छ, त्यो भत्कन्छ: - जब हामी यो शाश्वत नियम (भव-अप्ययौ) लाई बुझ्छौं, तब कुनै कुरा प्राप्त हुँदा अहंकार हुँदैन र गुम्दा शोक हुँदैन। - कमलको फूल हिलोमा उम्रिए पनि हिलोबाट अछूतो रहेझैं, कमलनयन परमात्मा संसारको जन्म र मृत्युको बीचमा रहेर पनि सदैव निर्लिप्त हुनुहुन्छ। - हामीले पनि जीवनका हरेक उतारचढावलाई साक्षी भावले हेर्न सिक्नुपर्छ।
व्यावहारिक सूत्र :

परिवर्तन संसारको नियम हो। लाभ-हानि, सुख-दुःख र जन्म-मृत्युलाई स्वाभाविक सम्झी मनलाई अविचलित राख्नुहोस्।