प्रगति: 0%
अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग
विश्वरूप दर्शन (समय र कालको महाविराट स्वरूप)
रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं महाबाहो बहुबाहूरुपादम्।
बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाहम्॥ २३॥
सरल नेपाली अनुवाद
अर्जुन भन्नुहुन्छ— हे महाबाहो! अनगिन्ती मुख, आँखा, हात, तिघ्रा, खुट्टा र पेटहरू भएको तथा अनेकौं तीखा दाह्राहरूका कारण अत्यन्त भयानक देखिने तपाईंको यस विशाल महा-रूपलाई देखेर सम्पूर्ण लोकहरू भयले काँपिरहेका छन्, र त्यसैगरी म पनि अत्यन्त भयभीत एवं विचलित भइरहेको छु।
महाभारतको परिस्थिति
दाह्रायुक्त भयानक रूप र अर्जुनको आन्तरिक कम्पन
विश्वरूप अब केवल सौन्दर्यको प्रदर्शनी रहेन; यो त ब्रह्माण्डको काल-स्वरूप बनिसक्यो।
मुखहरूमा भयङ्कर दाह्राहरू छन् ('बहुदंष्ट्राकरालम्'), जसले प्राणीहरूलाई चपाइरहेको भान हुन्छ।
अर्जुन संसारका सर्वश्रेष्ठ धनुर्धारी वीर हुन्, जसले कहिल्यै कुनै शत्रु वा राक्षससँग डराउन जानेका थिएनन्।
तर भगवान्को यस ब्रह्माण्डीय प्रलयंकारी रूपको अगाडि अर्जुनको सारा वीरता पग्लिएको छ; उहाँ स्वयं स्वीकार गर्नुहुन्छ— 'तथाहम्' (म पनि भयले थरथर काँपिरहेको छु)।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
मृत्यु र संहारको यथार्थसँग सामना (Facing the Terrifying Nature of Time)
हामी जीवनको केवल सुखद, सुन्दर र रमाइलो पक्ष मात्र हेर्न चाहन्छौं:
- तर मृत्यु, बुढ्यौली, रोग र विनाश पनि जीवनकै अभिन्न सत्य हुन्।
- कालको दाँत (दंष्ट्रा) यस्तो छ जसले राजा, रङ्क, धनी, गरिब, ज्ञानी, मूर्ख कसैलाई बाँकी राख्दैन।
- जब मानिसले यो कठोर सत्यलाई आँखा जुधाएर हेर्छ, तब संसारप्रतिको क्षुद्र मोह र वासना क्षणभरमै नष्ट हुन्छ।
व्यावहारिक सूत्र :
मृत्यु र समयको अमोघ शक्तिलाई स्मरण गर्नुहोस्; समय घर्किरहेको छ, त्यसैले प्रमाद त्यागी सत्य र धर्मको मार्गमा लाग्नुहोस्।