प्रगति: 0%
अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग
विश्वरूप दर्शन (समय र कालको महाविराट स्वरूप)
नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम्।
दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो॥ २४॥
सरल नेपाली अनुवाद
अर्जुन भन्नुहुन्छ— हे सर्वव्यापी विष्णो! आकाशलाई छुने विशाल, देदीप्यमान, अनेक रङहरूले युक्त, खुला भयानक मुख भएका, तथा प्रज्वलित विशाल नेत्रहरू भएका तपाईंलाई देखेर मेरो अन्तरात्मा भयले अत्यन्त विह्वल भएको छ; म न धैर्य धारण गर्न सकिरहेको छु, न त मनमा कुनै शान्ति नै पाउन सकेको छु।
महाभारतको परिस्थिति
अर्जुनको धैर्य र मानसिक शान्तिको विसर्जन
अर्जुन युद्धका महानायक थिए, जसको गाण्डीव धनुषको टङ्कारले स्वर्ग-मत्र्य थर्कमान हुन्थ्यो।
तर आज भगवान् विष्णुको आकाश छुने, प्रज्वलित विशाल आँखा र खुला भयानक मुख भएको रूप देखेर अर्जुनको अन्तरात्मा काँपिरहेको छ।
उहाँ भन्नुहुन्छ— 'धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो' (हे विष्णु! न ममा अब धैर्य बाँकी छ, न शान्ति)।
संसारको कुनै पनि मानव अहङ्कारले भगवान्को समग्र विराट् वास्तविकतालाई आफ्नै बलबुतामा थेग्न सक्दैन।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
नियन्त्रण गुम्दाको छटपटी र आत्मसमर्पण (Loss of Control and Ultimate Surrender)
हामी जीवनलाई आफ्नो योजना र नियन्त्रण (Control) मा राख्न चाहन्छौं:
- तर जब अचानक नियन्त्रणभन्दा बाहिरको विशाल परिस्थिति आउँछ, तब हाम्रो धैर्य (धृति) र मनको शान्ति (शम) क्षणभरमै टुट्छ।
- यस्तो अवस्थामा आफ्नो झूटा नियन्त्रणको घमण्ड त्यागी पूर्ण रूपमा परमात्माको शरण पर्नु नै एक मात्र समाधान हो।
- जब तपाईं स्वीकार गर्नुहुन्छ कि "म असमर्थ छु, हे प्रभु अब तपाईं नै मलाई सम्हाल्नुहोस्", तब वास्तविक आध्यात्मिक सुरक्षाको ढोका खुल्छ।
व्यावहारिक सूत्र :
जीवनका ठूला संकटहरूमा आफ्नो सानो नियन्त्रणको हठ त्यागी परमसत्यप्रति पूर्ण समर्पण गर्नुहोस्।