0%
Chapter 11 • Verse 39

अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग

विश्वरूप दर्शन (समय र कालको महाविराट स्वरूप)

अर्जुन उवाच

वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः प्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च।

नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते॥ ३९॥

सरल नेपाली अनुवाद

अर्जुन भन्नुहुन्छ— तपाईं नै वायु, यमराज, अग्नि, वरुण, चन्द्रमा, प्रजापति (ब्रह्मा) र ब्रह्माजीका पनि आदि-पिता (प्रपितामह) हुनुहुन्छ। तपाईंलाई हजारौं पटक नमस्कार होस्! फेरि पनि तपाईंलाई नमस्कार! र बारम्बार तपाईंलाई मेरो कोटि-कोटि नमस्कार छ!

महाभारतको परिस्थिति

हजारौं पटक नमस्कार: भक्तिको आनन्दमय उन्माद

अर्जुनको मनमा अब भयको स्थान परम भक्तिको उन्मादले लिएको छ। उहाँले श्रीकृष्णलाई एउटै श्लोकमा बारम्बार नमस्कार गरिरहनुभएको छ— 'नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते'। जब प्रेम र श्रद्धाको बाँध फुट्छ, तब कुनै एउटा नमस्कारले मन तृप्त हुँदैन। अर्जुन हजारौं पटक, फेरि-फेरि, र अनन्त पटक श्रीकृष्णको पाउमा आफ्नो शिर झुकाइरहनुभएको छ।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

कृतज्ञता र भक्तिको अनन्त प्रवाह (Overflowing Gratitude and Devotion)

मनुष्य जब आफ्नो अहङ्कारलाई पूर्ण रूपमा पखाल्छ, तब उसको हृदयबाट कृतज्ञताको यस्तै अविरल गङ्गा बग्छ: - 'नमो नमस्ते'— नमस्कार केवल औपचारिकता होइन, आफ्नो क्षुद्र अहङ्कारलाई विराट् परमसत्यको चरणमा समर्पण गर्ने महायज्ञ हो। - जति धेरै हामी जीवन, प्रकृति, गुरु र परमात्माप्रति कृतज्ञ हुन्छौं, हाम्रो हृदय त्यति नै शान्ति, प्रेम र आनन्दले भरिन्छ। - कृतज्ञता नै जीवनको सबैभन्दा ठूलो प्रार्थना हो।
व्यावहारिक सूत्र :

जीवनले दिएका अनगिन्ती वरदानहरूप्रति दिनहुँ बारम्बार कृतज्ञता प्रकट गर्नुहोस्; कृतज्ञ हृदयमा कहिल्यै दुःख टिक्दैन।