प्रगति: 0%
अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग
विश्वरूप दर्शन (समय र कालको महाविराट स्वरूप)
त्वमादिदेवः पुरुषः पुराणस्त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम्।
वेत्तासि वेद्यं च परं च धाम त्वया ततं विश्वमनन्तरूप॥ ३८॥
सरल नेपाली अनुवाद
अर्जुन भन्नुहुन्छ— तपाईं नै आदिदेव हुनुहुन्छ, तपाईं नै सनातन पुरातन पुरुष हुनुहुन्छ, र तपाईं नै यस सम्पूर्ण ब्रह्माण्डको परम आश्रयस्थल हुनुहुन्छ। सबै कुरालाई जान्ने ज्ञाता (वेत्ता) पनि तपाईं नै हुनुहुन्छ, जान्न योग्य अन्तिम सत्य (वेद्य) पनि तपाईं नै हुनुहुन्छ, र परम धाम पनि तपाईं नै हुनुहुन्छ। हे अनन्तरूप! तपाईं एक्लैद्वारा यो सम्पूर्ण ब्रह्माण्ड व्याप्त छ।
महाभारतको परिस्थिति
वेत्ता, वेद्य र परम धामको त्रिवेणी
वेदान्त दर्शनमा तीन कुरा प्रमुख मानिन्छन्:
1. 'वेत्ता' (जान्ने चेतना, The Knower)
2. 'वेद्य' (जान्न खोजिएको सत्य, The Known)
3. 'परं धाम' (परम विश्रामस्थल, The Ultimate Abode)।
अर्जुनले देख्नुभयो कि यी तीनै कुरा अलग-अलग छैनन्; यी सबै श्रीकृष्णकै स्वरूप हुन्।
उहाँ नै जान्ने साक्षी हुनुहुन्छ, उहाँ नै खोजिने सत्य हुनुहुन्छ, र उहाँ नै पुगिने अन्तिम गन्तव्य हुनुहुन्छ।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
खोजीको अन्त्य: ज्ञाता र ज्ञेयको एकत्व (The Seeker and the Sought are One)
मनुष्य जीवनभर सत्य, सुख र शान्तिको खोजीमा भौंतारिन्छ:
- तर गीता भन्छ— जसलाई तिमी बाहिर खोजिरहेका छौ (वेद्य), त्यो खोज्ने साक्षी चेतना (वेत्ता) तिम्रो आफ्नै अन्तरात्मा हो।
- जब खोज्ने (Seeker) र खोजिने (Sought) बीचको भेद मेटिन्छ, तब मनुष्य आफ्नै शाश्वत स्वरूप 'परम धाम' मा विश्राम पाउँछ।
- सम्पूर्ण तनाव र थकान त्यहीं विलीन हुन्छ।
व्यावहारिक सूत्र :
सत्यलाई बाहिर कतै टाढा नखोज्नुहोस्; आफ्नै भित्री साक्षी चेतनालाई चिन्नुहोस्, त्यहीं परम विश्राम छ।