प्रगति: 0%
अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग
विश्वरूप दर्शन (समय र कालको महाविराट स्वरूप)
सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं हे कृष्ण हे यादव हे सखेति।
अजानता महिमानं तवेदं मया प्रमादात्प्रणयेन वापि॥ ४१॥
सरल नेपाली अनुवाद
अर्जुन भन्नुहुन्छ— तपाईंको यस विराट् महिमालाई नजानेर, मैले तपाईंलाई केवल आफ्नो साथी मात्र सम्झी असावधानीवश वा प्रेमको घनिष्ठतावश हक जमाउँदै 'हे कृष्ण! हे यादव! हे मित्र!' भनेर जे-जति अनादरपूर्वक सम्बोधन गरेको थिएँ...
महाभारतको परिस्थिति
अर्जुनको पश्चात्ताप: सखाभावबाट परब्रह्मको बोध
अर्जुन र श्रीकृष्णको मित्रता संसारमै अद्वितीय थियो। उनीहरू सँगै सुत्थे, सँगै खान्थे, ठट्टा गर्थे।
अर्जुनले श्रीकृष्णलाई साधारण मानिस सम्झेर कतिपय बेला नामैले बोलाएका थिए— 'ए कृष्ण, ए यादव!'
तर आज जब अर्जुनले आफ्नै मित्रलाई सम्पूर्ण ब्रह्माण्डका आदि-अन्त्य, महाकाल र परब्रह्मका रूपमा प्रत्यक्ष देख्नुभयो, तब उहाँको मनमा गहिरो संकोच र पश्चात्ताप जाग्यो।
उहाँ सम्झनुहुन्छ कि कति ठूलो अज्ञान थियो ममा, जसले यस्ता अनन्त जगदीश्वरलाई साधारण साथी ठानिरहेको थिएँ!
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
समीपस्थ महानताको अवमूल्यन (Overlooking Greatness Due to Familiarity)
मनुष्यको स्वभाव हो कि अति घनिष्ठताले गर्दा हामी आफ्ना नजिकका महान् व्यक्ति वा गुरुको कदर गर्न बिर्सन्छौं:
- "Familiarity breeds contempt" (अति घनिष्ठताले अनादर जन्माउँछ)।
- हामी बाहिरका टाढाका कुरालाई ठूलो मान्छौं, तर आफ्नै घरमा, आफ्नै जीवनमा भएका सद्गुण, गुरु वा आमाबुबालाई साधारण ठान्छौं।
- अर्जुनको पश्चात्तापले हामीलाई सिकाउँछ— आफ्ना नजिकका सम्बन्धहरूमा पनि सधैं आदर, कृतज्ञता र मर्यादा कायम राख्नुपर्दछ।
व्यावहारिक सूत्र :
आफ्नो नजिकका सम्बन्ध र गुरुजनलाई कहिल्यै हलुका रूपमा नलिनुहोस्; प्रेमका साथै सधैं गहिरो आदर र मर्यादा कायम राख्नुहोस्।