प्रगति: 0%
अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग
विश्वरूप दर्शन (समय र कालको महाविराट स्वरूप)
यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि विहारशय्यासनभोजनेषु।
एकोऽथ वाप्यच्युत तत्समक्षं तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम्॥ ४२॥
सरल नेपाली अनुवाद
अर्जुन भन्नुहुन्छ— हे अच्युत! घुमफिर गर्दा, ओछ्यानमा सुत्दा, सँगै बस्दा वा भोजन गर्दा— एकान्तमा होस् वा अन्य साथीभाइहरूको सामुन्ने, हाँसो-मजाकका क्रममा मबाट तपाईंप्रति जे-जति अनादर भएको छ, ती सम्पूर्ण अपराधहरूका लागि म अप्रमेय (अगाध महिमा भएका) तपाईंसँग क्षमा माग्दछु।
महाभारतको परिस्थिति
विहार, शय्या र भोजनका भूलहरूको क्षमायाचना
अर्जुनले श्रीकृष्णसँग बितेका वर्षहरूको एक-एक क्षण सम्झनुहुन्छ—
इन्द्रप्रस्थको राजदरबारमा सँगै घुम्दा, खाँदा, सुत्दा, कहिलेकाहीँ हाँसो-ठट्टामा श्रीकृष्णलाई जिस्क्याउँदा भएका भूलहरू अर्जुनको आँखा अगाडि नाच्छन्।
"हे अच्युत! मैले साथी सम्झेर तपाईंसँग कति ठट्टा गरेँ, कति अगाडि हिँडेँ, कति अनादर गरेँ होला!
तर आज म बुझ्दैछु तपाईं को हुनुहुन्छ। त्यसैले म दुवै हात जोडेर हजुरसँग आफ्ना सबै गल्तीहरूको क्षमा माग्दछु।"
यो साँचो पश्चात्ताप र भक्तिको पराकाष्ठा हो।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
साँचो पश्चात्ताप र क्षमाको शुद्धि (The Cleansing Power of Genuine Apology)
मनुष्यबाट जानीनजानी धेरै भूलहरू हुन्छन्:
- तर भूल हुनुभन्दा ठूलो कुरा त्यो भूललाई स्वीकार गर्न सक्नु हो।
- जब मानिसले आफ्नो अहङ्कारलाई विसर्जन गरेर निष्कपट हृदयले क्षमा माग्छ, तब मनका सम्पूर्ण बोझहरू पखालिन्छन्।
- अर्जुनको यो क्षमायाचनाले हामीलाई सिकाउँछ कि आफ्ना गल्तीहरूलाई नलुकाउनुहोस्; विनम्र भई क्षमा माग्नु नै आत्मशुद्धिको सबैभन्दा छोटो बाटो हो।
व्यावहारिक सूत्र :
आफूबाट भएका भूलहरूलाई विनम्र भई स्वीकार गर्नुहोस् र निष्कपट हृदयले क्षमा माग्नुहोस्; क्षमाले आत्मालाई हलुङ्गो बनाउँछ।