0%
Chapter 11 • Verse 44

अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग

विश्वरूप दर्शन (समय र कालको महाविराट स्वरूप)

कथा मोड (Story)
अर्जुन उवाच

तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम्।

पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम्॥ ४४॥

सरल नेपाली अनुवाद

अर्जुन भन्नुहुन्छ— त्यसकारण हे स्तुति गर्न योग्य परमेश्वर! म आफ्नो शरीरलाई तपाईंको पाउमा लम्पसार पारेर (साष्टाङ्ग दण्डवत् प्रणाम गर्दै) तपाईंलाई प्रसन्न गराउन प्रार्थना गर्दछु। जसरी पिताले पुत्रका गल्तीलाई, साथीले साथीका भूलहरूलाई, र प्रेमीले आफ्नी प्रियतमाका अपराधलाई क्षमा गर्दछ— हे देव! त्यसैगरी तपाईंले पनि मेरा सम्पूर्ण गल्तीहरूलाई क्षमा गरिदिनुहोस्।

महाभारतको परिस्थिति

पिता, सखा र प्रियतम: ईश्वरीय क्षमाको तीन मधुर उपमा

यो श्लोक श्रीमद्भगवद्गीताका सबैभन्दा भावुक र मधुर श्लोकहरूमध्ये एक हो। अर्जुनले साष्टाङ्ग दण्डवत् गर्दै श्रीकृष्णसँग क्षमा माग्दा तीनवटा घनिष्ठ मानवीय सम्बन्धहरूको उदाहरण दिनुभएको छ: १. वात्सल्य भाव: जसरी अबोध बालकले गल्ती गर्दा पिताले रिस नगरी क्षमा गर्छन्। २. सख्य भाव: जसरी सच्चा साथीले साथीको मजाक वा गल्तीलाई मनमा नलिई अँगालो हाल्छ। ३. माधुर्य भाव: जसरी प्रेमीले आफ्नी प्राणप्यारीका सबै त्रुटिहरूलाई प्रेमको आवरणमा ढाकिदिन्छ। अर्जुन श्रीकृष्णसँग प्रार्थना गर्नुहुन्छ— तपाईंले मलाई केवल कठोर न्यायाधीश भएर होइन, पिता, मित्र र प्रेमी बनेर क्षमा गरिदिनुहोस्!
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

परमात्मासँगको आत्मीय सम्बन्ध (Intimate Relationship with the Divine)

धेरै मानिसहरू ईश्वरलाई कुनै टाढाको कठोर, दण्ड दिने शासक सम्झेर डराउँछन्: - तर गीताले ईश्वरसँगको तीनवटा परम मधुर सम्बन्धहरू खोल्दछ— पिता (वात्सल्य), मित्र (सख्य), र प्रेमी (माधुर्य)। - जब तपाईं ईश्वरलाई आफ्नै आत्मीय सम्झनुहुन्छ, तब डरको अन्त्य हुन्छ र अगाध प्रेमको जन्म हुन्छ। - परमात्मा कुनै अरू होइनन्; उहाँ त हाम्रा आफ्नै हुनुहुन्छ जसले हाम्रा सबै कमजोरीहरूलाई प्रेमपूर्वक अँगाल्न तयार हुनुहुन्छ।
व्यावहारिक सूत्र :

परमात्मासँगको सम्बन्धलाई औपचारिकता वा डरमा नबाँध्नुहोस्; पिता, साथी वा प्रियतम सम्झेर आफ्नो हृदयको सम्पूर्ण भावना उहाँसँग पोख्नुहोस्।