अध्याय 16 : दैवासुरसम्पद्विभागयोग

सोह्रौं अध्यायको सुरुवातमा भगवान् श्रीकृष्णले मनुष्यलाई देवतातुल्य बनाउने २६ वटा दिव्य सद्गुणहरूको सूची खोल्नुभएको छ। र आश्चर्यको कुरा, श्रीकृष्णले सबैभन्दा पहिलो गुण के राख्नुभयो? 'अभयम्' (Fearlessness)! सत्य, अहिंसा वा दान होइन— पहिले 'अभय'! किन? किनभने डराएको कायर मानिसले कहिल्यै सत्य बोल्न सक्दैन, डराएको मानिसले कहिल्यै धर्मको रक्षा गर्न सक्दैन, र डराएको मानिसले कहिल्यै आफ्नो स्वार्थ त्यागेर दान गर्न सक्दैन। कुरुक्षेत्रमा अर्जुन कौरव सेनाको विशाल संख्या र भीष्म-द्रोणको तेज देखेर भित्रबाट भयभीत भएका थिए। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई सम्झाउनुहुन्छ: "हे पार्थ! यदि तिमी आफ्नो जीवनलाई दिव्य बनाउन चाहन्छौ भने सर्वप्रथम आफ्नो हृदयबाट मृत्यु र क्षतिको भयलाई निकालेर 'अभय' बन। जब मनमा निर्भयता, सरलता र इन्द्रिय-संयम हुन्छ, तब मात्र मानवभित्र देवत्वको प्राकट्य हुन्छ।" युधिष्ठिरको सत्य र भीष्मको निष्ठा यसै दैवी सम्पदाका उदाहरण थिए।

हाम्रो जीवनका अधिकांश तनाव, झूट र कुण्ठाहरू 'भय' (Fear) बाट जन्मिन्छन्: - जागिर जाला कि भन्ने डर, परीक्षा बिग्रिएला कि भन्ने डर, मानिसहरूले के भन्लान् भन्ने डर। 1. 'अभय' को साधना: - जब तपाईंलाई थाहा हुन्छ कि मेरो आत्मा अमर छ र परमात्मा मेरो रक्षक हुनुहुन्छ, तब संसारको कुनै पनि शक्तिले तपाईंलाई तर्साउन सक्दैन। 2. 'आर्जव' (सरलता/Authenticity): - आधुनिक मानिस धेरै 'कम्प्लेक्स' (जटिल र कपटी) भएको छ— मुखमा एउटा कुरा, मनमा अर्को कुरा, व्यवहारमा तेस्रो कुरा! यो कपटले मानिसलाई भित्रभित्रै जलाउँछ। - आर्जव भनेको बच्चा जस्तै सरल, सिधा र निष्कपट हुनु हो। जे मनमा छ, त्यही बोलीमा र त्यही कर्ममा प्रकट हुनु नै साँचो मानसिक शान्ति हो।