अध्याय 16 : दैवासुरसम्पद्विभागयोग

श्रीकृष्णले यहाँ चरम अहंकार र तानाशाह मानसिकता (Megalomania) को पर्दाफास गर्नुभएको छ। आसुर मानिसले आफ्नो शक्ति र सफलताको मातमा ईश्वरलाई नै चुनौती दिन्छ: "ईश्वरोऽहम्— म नै ईश्वर हुँ! म नै सर्वेसर्वा हुँ! म कसैको नियम मान्दिनँ!" महाभारतमा कंश, हिरण्यकशिपु र दुर्योधन यसै अहंकारको चरममा पुगेका थिए: - हिरण्यकशिपुले आदेश दिएको थियो— "विष्णुको होइन, मेरो पूजा गर, किनभने म नै ईश्वर हुँ!" - दुर्योधनले श्रीकृष्णको शान्ति प्रस्ताव अस्वीकार गर्दै भनेका थिए— "म पाण्डवहरूलाई सियोको टुप्पो जति जमिन पनि दिन्नँ, म युद्धमा ती सबैलाई मार्नेछु!" तर इतिहास साक्षी छ— जब मानिसले आफूलाई 'ईश्वर' ठान्न थाल्छ, उसको पतन र महाविनाश केही पाइला टाढा मात्र हुन्छ।

मनोविज्ञानमा यसलाई 'Malignant Narcissism' वा चरम आत्ममुग्धता भनिन्छ: - "म सबैभन्दा जान्ने हुँ, मैले जे भनें त्यही नियम हो, मेरा विरोधीहरूलाई म समाप्त पार्छु!" 1. अहंकारको भ्रम: - जब मानिसले सानो सफलता वा पद पाउँछ, उसलाई लाग्छ कि उसले सारा ब्रह्माण्ड जित्यो। - तर एउटा सानो भाइरस वा एक थोपा रगतको थक्का (Blood clot) ले मानिसको सम्पूर्ण शक्ति एक सेकेन्डमै माटोमा मिलाइदिन सक्छ! 2. नम्रताको शक्ति: - साँचो बुद्धिमान् मानिस जति सफल हुन्छ, उति नै नम्र हुन्छ। - ऊ भन्छ— "म ईश्वर होइन, म त केवल ईश्वरको एक सानो सेवक हुँ। यो शक्ति र सफलता मलाई अरूको सेवा गर्न दिइएको हो, घमण्ड गर्न होइन।"