अध्याय 16 : दैवासुरसम्पद्विभागयोग

श्रीकृष्णले यहाँ देखावटी धार्मिकता (Hypocritical Piety) को अचूक विश्लेषण गर्नुभएको छ। आसुर मानिस नास्तिक मात्र हुँदैन; कहिलेकाहीँ ऊ मन्दिर बनाउने, यज्ञ गर्ने र ठूलो दान दिने व्यक्ति पनि हुन सक्छ! तर उसको दान र यज्ञको पछाडि ईश्वरीय भक्ति हुँदैन; त्यहाँ हुन्छ— घमण्ड र आत्म-प्रचार: "हेर्नुहोस्, मैले कति लाख रुपैयाँ दान दिएँ! म कति ठूलो दानी हुँ!" महाभारतमा दुर्योधनले युधिष्ठिरको राजसूय यज्ञको ईर्ष्यामा परेर 'वैष्णव यज्ञ' गरेका थिए। उनको उद्देश्य भगवान्‌को आराधना गर्नु थिएन; उनको उद्देश्य केवल पाण्डवहरूलाई चिढ्याउनु र आफ्नो ऐश्वर्यको धाक जमाउनु थियो। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई सम्झाउनुहुन्छ: "हे अर्जुन! अहंकार र कुलको दम्भ लिएर गरिएको पूजा वा दान धर्म होइन, त्यो केवल अज्ञानको नाटक (विमोहिताः) हो।" यसले धर्मको नाममा हुने पाखण्डलाई उदाङ्गो पार्दछ।

आजकल च्यारिटी (Charity) र सामाजिक कार्यहरूमा पनि धेरैजसो यही आसुरी प्रवृत्ति देखिन्छ: - एउटा गरिबलाई १० रुपैयाँको फलफूल दिँदा पनि १० वटा क्यामेरा अगाडि राखेर फोटो खिच्ने र सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गर्ने! - "हेर्नुहोस्, म कति महान् छु, म दान दिन्छु!" 1. गीताको सन्देश: - यदि दानको पछाडि अहंकार, आत्म-प्रशंसा वा नाम कमाउने भोक छ भने त्यो दानले पुण्य होइन, झन् ठूलो पाप र बन्धन जन्माउँछ। 2. सात्त्विक दान के हो? - "दायाँ हातले दिँदा बायाँ हातलाई पनि थाहा नहोस्!" - 'दास्यामि' (मैले दिएँ) भन्ने अहङ्कार नराख्नुहोस्। ईश्वरको सम्पत्ति ईश्वरकै सन्तानलाई सुम्पिएको हो भन्ने नम्र भाव राख्नुहोस्।