अध्याय 16 : दैवासुरसम्पद्विभागयोग

यो श्लोक सुन्दा कतिपयलाई लाग्न सक्छ— "के भगवान् यति धेरै कठोर हुनुहुन्छ कि उहाँले आफ्ना सन्तानलाई नै आसुरी योनिमा फालिदिनुहुन्छ?" तर वेदान्त र महाभारत सम्झाउँछन्: यहाँ कुनै व्यक्तिगत बदलाको कुरा होइन; यो त प्रकृतिको अचूक कर्म-सिद्धान्त (Law of Karma) हो! जसको मनमा जीवनभर केवल हिंसा, रगत, अरूलाई च्यात्ने र टोक्ने भाव थियो, उसको आत्माले मानिसको दयालु शरीर धारण गर्न सक्दैन। ऊ स्वतः आफ्नो स्वभावअनुसार बाघ, चितुवा, ब्वाँसो, सर्प वा बिच्छी जस्ता हिंस्रक योनिहरूमा आकर्षित हुन्छ, जहाँ उसले अरूलाई टोक्ने र आफैं मारिने पीडा भोग्नुपर्छ। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई सम्झाउनुहुन्छ: "ईश्वरले कसैलाई जबर्जस्ती सजाय दिनुहुन्न; मानिसको आफ्नै क्रूर कर्म र द्वेषले उसलाई यस्तो नराधम स्थितिमा पुर्‍याउँछ।" यो चेतावनीले मानिसलाई क्रूरता त्यागेर मानवीय बन्न झक्झक्याउँछ।

मनोविज्ञानमा भनिन्छ— "हामी जे अभ्यास गर्छौं, हामी त्यही बन्छौं।" - यदि तपाईंले दिनरात रिस, घृणा, अरूलाई बर्बाद गर्ने सोच र क्रूरताको अभ्यास गर्नुभयो भने तपाईंको सम्पूर्ण न्युरल नेटवर्क (Neural Wiring) हिंस्रक जनावरको जस्तै बन्दछ। 1. मानिसको पतन: - मानिस भएर जन्मिनु एउटा दुर्लभ अवसर हो। - तर यदि मानिस भएर पनि हामी पशुभन्दा निर्दयी बन्छौं भने हामीले आफ्नो उच्च चेतनालाई गुमाउँछौं। 2. त्यसैले समय छँदै आफ्ना नकारात्मक आवेगहरूलाई रोक्नुहोस्। - प्रेम, क्षमा र करुणाको अभ्यास गर्नुहोस् ताकि तपाईंको आत्मा सधैं उच्च चेतनातर्फ अग्रसर भइरहोस्।