अध्याय 17 : श्रद्धात्रयविभागयोग

श्रीकृष्णले यहाँ स्वास्थ्य र स्वच्छताको गहिरो वैज्ञानिक सिद्धान्त प्रस्तुत गर्नुभएको छ। 'यातयाम' को अर्थ हो— एक याम अर्थात् ३ घण्टा। ताजा पकाएको खाना ३ घण्टाभित्र खाँदा त्यसमा प्राण-ऊर्जा (Vital Life Force) उच्च हुन्छ। तर जब खाना फ्रिजमा दिनौंसम्म राखिन्छ, माइक्रोवेभमा तताएर खाइन्छ, वा बट्टाबन्दी बासी खाना खाइन्छ, त्यसको प्राण मरिसकेको हुन्छ (गतरसम्)। त्यस्तै मादक पदार्थ, मदिरा, दुर्गन्धित मासु वा फोहोर ठाउँमा बनाइएको खाना 'अमेध्य' हो। महाभारतमा कुम्भकर्ण वा बकासुर जस्ता तामसिक राक्षसहरू यस्तै सडेगलेको, मद्य र मांसको भोजनमा मग्न हुन्थे, जसले उनीहरूको चेतनालाई पूर्णतया मूढ, अचेत र आलसी बनाइदिन्थ्यो। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई सम्झाउनुहुन्छ: "यस्तो खानाले बुद्धि नष्ट गर्छ र शरीरलाई रोगको घर बनाउँछ।"

आधुनिक जीवनमा हामीमध्ये धेरैजसो मानिसहरू अन्जानमै तामसिक खाना खाइरहेका छौं: - हप्तौंसम्म फ्रिजमा सडेको खाना तताएर खानु। - प्याकेटमा महिनौंसम्म बन्द गरिएका प्रिजर्भेटिभयुक्त चिप्स र चाउचाउ (गतरसम्)। - राति मदिरा र भारी भोजन गरेर ओछ्यानमा पल्टिनु। 1. यसको परिणाम: - बिहान उठ्दा टाउको भारी हुनु (Brain Fog), शरीर गल्नु, दिउँसोसम्म अल्छी लाग्नु र कुनै काम गर्न जाँगर नचल्नु। 2. सुधारको मार्ग: - खानालाई सकेसम्म ताजा पकाएर खानुहोस्। - जुठो र अपवित्र खानाबाट टाढा रहनुहोस्। - ताजा खानाले शरीरमा नयाँ प्राण भर्छ र मनलाई उत्साहले भरिदिन्छ।