प्रगति: 0%
अध्याय 17 : श्रद्धात्रयविभागयोग
श्रद्धा, भोजन र त्यागका तीन प्रकार
कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः।
आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः॥ ९॥
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— अत्यधिक तीतो, अत्यधिक अमिलो, अत्यधिक नुनिलो, अत्यन्त तातो, ज्यादै पिरो, सुक्खा तथा छाती-पेट पोल्ने भोजनहरू राजसिक मानिसलाई प्रिय लाग्छन्; तर त्यस्ता भोजनहरूले केवल दुःख, मानसिक अशान्ति (शोक) र रोगहरू मात्र उत्पन्न गराउँदछन्।
महाभारतको परिस्थिति
राजसिक भोजनको परिणाम: रोग, रिस र अशान्ति
श्रीकृष्णले यहाँ राजसिक भोजनको स्पष्ट वर्गीकरण गर्नुभएको छ।
राजसिक मानिसलाई जिब्रोमा कडा झड्का दिने खाना चाहिन्छ:
- ज्यादै पिरो खुर्सानी, अधिक नुन, कडा मसला, अमिलो र चिल्लोरहित सुक्खा खाना।
- खाना खाँदा पसिना छुट्ने र पेट पोल्ने खाना उसलाई 'मज्जा' लाग्छ!
तर श्रीकृष्ण यसको अन्तिम परिणाम देखाउनुहुन्छ: "दुःखशोकामयप्रदाः!"
१. दुःख: तत्काल पेट पोल्नु, एसिडिटी हुनु, अल्सर हुनु।
२. शोक: मन चञ्चल हुनु, रिस उठ्नु र रक्तचाप बढ्नु।
३. आमय: दीर्घकालीन मुटुरोग, पत्थरी र क्यान्सर जस्ता घातक रोगहरू लाग्नु।
महाभारतमा दुर्योधनका राजसी भोजहरूमा मदिरा, अत्यधिक मसला र तामझाम हुन्थ्यो, जसले उनको रगतलाई सधैं क्रोध र ईर्ष्याको ज्वालामा उमाल्थ्यो।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
जंक फूड र अत्यधिक मसलाको मनोवैज्ञानिक असर (Spicy Diet, Acid Reflux, and Irritability)
के तपाईंलाई छिट्टै रिस उठ्छ? के तपाईंको मन सधैं छटपटाइरहन्छ?
एकपटक आफ्नो थालमा हेर्नुहोस्!
- यदि तपाईं दिनहुँ अत्यधिक पिरो चाउचाउ, चटपटे, जंक फूड, तारेको-भुटेको र मसलेदार खाना खानुहुन्छ भने, त्यो खानाले तपाईंको शरीरमा पित्त (Acidity) र कोर्टिसोल बढाउँछ।
- आयुर्वेद भन्छ— "पित्त बढ्नु भनेको रिस बढ्नु हो!"
- राजसिक खानाले स्नायु प्रणालीलाई उत्तेजित बनाउँछ, जसले गर्दा मानिस सानो कुरामा पनि चिढिन्छ र राति राम्रोसँग निदाउन सक्दैन।
व्यावहारिक सूत्र :
अत्यधिक पिरो, धेरै नुनिलो र पेट पोल्ने खाना घटाउनुहोस्। आफ्नो भोजनलाई सन्तुलित र मृदु बनाउनुहोस् ताकि तपाईंको मन पनि शान्त र स्थिर रहन सकोस्।