प्रगति: 0%
अध्याय 17 : श्रद्धात्रयविभागयोग
श्रद्धा, भोजन र त्यागका तीन प्रकार
आयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः।
रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः॥ ८॥
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— आयु, मानसिक शुद्धि, शारीरिक बल, आरोग्य (स्वास्थ्य), सुख र आन्तरिक प्रसन्नता बढाउने; रसयुक्त, स्निग्ध (चिल्लो/घिउ-दूधयुक्त), शरीरलाई लामो समय पोषण दिने (स्थिर) तथा हृदयलाई प्रिय लाग्ने भोजनहरू सात्त्विक मानिसहरूलाई प्रिय हुन्छन्।
महाभारतको परिस्थिति
सात्त्विक आहारको अमृत: ऋषिहरू र पाण्डवहरूको भोजन
श्रीकृष्णले यहाँ सात्त्विक भोजनका ६ वटा प्रत्यक्ष फलहरू र ४ वटा विशेषताहरू बताउनुभएको छ:
फलहरू:
१. आयु (Long life)
२. सत्त्व (Mental clarity & purity)
३. बल (Physical strength)
४. आरोग्य (Disease-free health)
५. सुख (Inner happiness)
६. प्रीति (Love and delight in life)।
विशेषताहरू:
रस्याः (ताजा फलफूल, रसिला तरकारी), स्निग्धाः (शुद्ध गाईको घिउ, दूध, बदाम/ओखर जस्ता प्राकृतिक चिल्लो), स्थिराः (जसले शरीरलाई स्थिर ऊर्जा दिन्छन्— जस्तै कोदो, फापर, गहुँ, चामल), र हृद्याः (शान्तिपूर्वक पकाइको र हेर्दैमा मन प्रसन्न हुने)।
महाभारतमा वनवासका बेला पाण्डवहरूले सूर्यदेवबाट पाएको 'अक्षयपात्र' बाट यस्तै सात्त्विक कन्दमूल, फलफूल र अन्न ग्रहण गर्थे, जसले उनीहरूलाई १२ वर्षसम्म अतुलनीय बल र आरोग्य प्रदान गर्यो।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
सात्त्विक पोषण: दीर्घायु, स्वास्थ्य र मानसिक शान्तिको कुञ्जी (The Sattvic Diet for High Performance)
आज संसारभर 'Whole Foods Plant-Based Diet' को चर्चा छ। गीताले हजारौं वर्षपहिले नै यसको नियम तोकेको थियो:
1. सात्त्विक खाना के हो?
- ताजा फलफूल, हरिया सागसब्जी, दाल, गेडागुडी, बदाम, दूध, मह र शुद्ध घिउ।
- जुन खानामा कुनै हिंसा छैन, कुनै बासीपन छैन, र कुनै अत्यधिक रासायनिक कृत्रिमता छैन।
2. यसको मानसिक प्रभाव:
- यस्तो खाना खाएपछि न निद्रा लाग्छ, न पेट भारी हुन्छ, न त मनमा रिस नै उठ्छ।
- शरीर हलुका र फुर्तिलो हुन्छ र ध्यान गर्न सजिलो हुन्छ।
- यदि तपाईं शान्त र सुखी जीवन चाहनुहुन्छ भने आजै आफ्नो भान्छालाई सात्त्विक बनाउनुहोस्।
व्यावहारिक सूत्र :
दिनमा कम्तीमा एक छाक पूर्णतया ताजा, रसयुक्त फलफूल र सात्त्विक भोजन खानुहोस्। अत्यधिक तेल, मसला र प्याकेज्ड जंक फूडबाट बच्नुहोस्।