अध्याय 17 : श्रद्धात्रयविभागयोग

श्रीकृष्णले यहाँ सामाजिक देखावटीपनका लागि गरिने साधनाको पोल खोल्नुभएको छ। राजसिक मानिस तपस्या किन गर्छ? १. सत्कार: मानिसहरूले उठेर स्वागत गरून्, खादा र माला लगाइदिऊन्। २. मान: पत्रपत्रिकामा नाम छापिओस्, सामाजिक सञ्जालमा चर्चा होस्। ३. पूजा: मानिसहरू आएर पाउ परून् र "तपाईं त साक्षात् भगवान् हुनुहुन्छ" भनून्। श्रीकृष्ण भन्नुहुन्छ: "चलम् अध्रुवम्!" अर्थात् यस्तो तपस्याको फल केवल पानीको फोका जस्तै क्षणिक हुन्छ। आज माला लगाउनेहरूले भोलि ढुङ्गा हान्न सक्छन्! महाभारतमा राजा अम्बरीषको परीक्षा लिन आएका दुर्वासा ऋषिको क्रोधमा यस्तै राजसिक तपको अहंकार झल्किएको थियो, जसले गर्दा उनी स्वयं सुदर्शन चक्रको डरले तीनै लोकमा भाग्नुपरेको थियो।

आजको आधुनिक युगमा सामाजिक सञ्जालले हामीलाई राजसिक तपस्वी बनाइदिएको छ: - हामी जिम जान्छौं— स्वास्थ्यका लागि होइन, ऐनामा सिक्स-प्याक देखाएर फोटो खिच्न (दम्भेन)! - हामी पुस्तक पढ्छौं वा सामाजिक सेवा गर्छौं— ज्ञान वा दयाले होइन, मानिसहरूबाट 'लाइक्स र कमेन्ट' (सत्कार-मान-पूजा) पाउन! 1. यसको कमजोरी: - अरूको स्वीकृतिमा टिकेको सुख 'चलम् अध्रुवम्' (अस्थायी र डरलाग्दो) हुन्छ। जब कसैले प्रशंसा गर्न छोड्छ, हामी डिप्रेसनमा जान्छौं। 2. स्वतन्त्रता: - अरूलाई देखाउनका लागि केही नगर्नुहोस्। - आफ्नो काम, साधना र व्यायाम आफ्नो आत्माको सन्तुष्टिका लागि गर्नुहोस्। सच्चा सन्तुष्टि बाहिरी तालीमा होइन, भित्री शान्तिमा हुन्छ।