अध्याय 17 : श्रद्धात्रयविभागयोग

संस्कृतमा 'तत्' शब्दको अर्थ हुन्छ— 'त्यो' (That Supreme Brahman)। जब पण्डितहरू यज्ञमा आहुति दिन्छन्, अन्त्यमा भन्छन्: "इन्द्राय स्वाहा, इदं न मम" वा "श्रीकृष्णार्पणमस्तु!" यही 'इदं न मम' (यो मेरो होइन, त्यो त परमात्माको हो) भन्ने भाव नै 'तत्' शब्दको रहस्य हो। श्रीकृष्ण सम्झाउनुहुन्छ: "हे अर्जुन! मोक्ष चाहने ज्ञानीहरूले जब ठूलठूला यज्ञ, कठिन तप वा विशाल दान गर्छन्, उनीहरू कहिल्यै भन्दैनन्— 'मैले गरें!' उनीहरू 'तत्' भन्दै सबै कर्म र फल परमात्माकै चरणमा समर्पित गर्दछन्। जसको कारणले गर्दा ती कर्महरू बन्धन नबनेर मुक्तिका सोपान बन्दछन्।" यसले मनुष्यलाई कर्मको कर्तापन र अहंकारबाट सर्वथा मुक्त गर्दछ।

हामी जीवनमा जति धेरै काम गर्छौं, उति नै धेरै 'अहंकार र स्वामित्व' (Pride of Ownership) थपिन्छ: - "यो कम्पनी मैले बनाएँ, यो घर मेरो हो, यो प्रोजेक्ट मेरो मिहिनेतले पास भयो!" 1. 'तत्' को मनोवैज्ञानिक मर्म: - हात, बुद्धि, हावा, पानी, समय र अवसर— यी सबै कसले दिएको थियो? परमात्माले! - तपाईं केवल एक व्यवस्थापक (Manager) हुनुहुन्छ, मालिक त परमात्मा हुनुहुन्छ। - जब तपाईं भन्नुहुन्छ— "तत्! यो सब प्रभुको हो, म त केवल निमित्त हुँ", तब सफलताको घमण्ड र विफलताको डर दुवै समाप्त हुन्छ।