प्रगति: 0%
अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग
मोक्षसंन्यास योग (समस्त उपदेशको महामुकुट)
यया तु धर्मकामार्थान्धृत्या धारयतेऽर्जुन।
प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी॥ ३४॥
सरल नेपाली अनुवाद
तर हे अर्जुन! फलको तीव्र अभिलाषा राखेर, अत्यधिक आसक्तिवश जुन धैर्य वा दृढताद्वारा मनुष्यले धर्म, अर्थ र कामलाई केवल सांसारिक लाभका लागि दृढतापूर्वक पक्रिरहन्छ, त्यो धैर्य 'राजसिक धृति' हो।
महाभारतको परिस्थिति
राजसिक धृति: सांसारिक सफलताका लागि देखाउने कडा अडान
राजसिक मानिस पनि कम दृढ हुँदैन। उसले व्यापार बढाउन, पद जित्न, वा समाजमा नाम कमाउन दिनरात कडा परिश्रम र दृढता (धृति) देखाउँछ।
तर त्यस दृढताको मूल उद्देश्य के हुन्छ?
'धर्मकामार्थान्' र 'फलाकाङ्क्षी'— मलाई धेरै धन मिलोस्, मेरो भोगविलास बढोस्, र मेरो इज्जत होस्।
उसको इच्छाशक्ति उच्च आत्मज्ञान वा मुक्तिका लागि होइन, केवल सांसारिक स्वार्थ र प्रतिष्ठाका लागि प्रयोग हुन्छ।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
कर्पोरेट महत्त्वाकांक्षा र राजसिक इच्छाशक्ति
१. आजका धेरै सफल उद्यमी वा पेशाकर्मीहरूमा गजबको इच्छाशक्ति हुन्छ— उनीहरू १८ घण्टा काम गर्छन्, हरेक बाधा छिचोल्छन्।
२. तर यदि त्यो दृढता केवल धन, अहंकार र आत्मप्रशंसाका लागि मात्र हो भने:
- त्यसले व्यक्तिलाई भित्रबाट कहिल्यै शान्त बनाउँदैन।
- त्यो राजसिक धृति हो, जसले बाहिर सफलता दिए पनि भित्र अशान्ति र तृष्णा मात्र दिन्छ।
३. दृढतालाई स्वार्थबाट उठाएर कल्याण र सेवामा जोड्नुपर्छ।
व्यावहारिक सूत्र :
आफ्नो कडा परिश्रम र इच्छाशक्तिलाई केवल व्यक्तिगत धन र प्रतिष्ठाको सङ्ग्रहमा सीमित नगर्नुहोस्; त्यसलाई समाजोपयोगी बनाउनुहोस्।