अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग

श्रीकृष्णले यहाँ 'नैष्कर्म्य सिद्धि' को रहस्य खोल्नुभएको छ। नैष्कर्म्य भनेको हात बाँधेर बस्नु होइन; बाहिर सम्पूर्ण कर्तव्यहरू गरिरहँदा पनि भित्र कुनै आसक्ति नहुनु, मनमा कुनै तृष्णा नहुनु, र आत्मालाई अकर्ता साक्षीको रूपमा अनुभव गर्नु हो। यस्तो मानिस कर्मको बीचमा रहेर पनि कर्मको कुनै पनि बन्धन वा फलमा बाँधिँदैन। यही नै संन्यास र कर्मयोगको अन्तिम मिलनविन्दु हो।

१. यसलाई मनोविज्ञानमा 'Action in Detachment' भनिन्छ: - तपाईं आफ्नो भूमिका १००% खेल्नुहुन्छ, तर भित्रबाट कुनै लोभ वा अहङ्कारले बाँधिनुहुन्न। २. जसरी पानीमा पौडिने हाँसको प्वाँख पानीमा भिझ्दैन, त्यसैगरी नैष्कर्म्य साधक संसारमा काम गर्दा पनि संसारको विकारबाट अछुतो रहन्छ। ३. यो अवस्था नै साँचो मानसिक स्वतन्त्रता हो।