प्रगति: 0%
अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग
मोक्षसंन्यास योग (समस्त उपदेशको महामुकुट)
ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति।
समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम्॥ ५४॥
सरल नेपाली अनुवाद
ब्रह्मभावमा स्थित भएको, सदा प्रसन्न चित्त रहने त्यो मनुष्य न त कुनै कुरामा शोक गर्दछ, न त केही पाउने तृष्णा नै गर्दछ। सम्पूर्ण प्राणीहरूमा समभाव राख्ने यस्तो महापुरुषले मेरो सर्वोच्च 'पराभक्ति' प्राप्त गर्दछ।
महाभारतको परिस्थिति
ज्ञानको सर्वोच्च फल: पराभक्तिको प्राप्ति
कतिपय दार्शनिकहरू सोच्दछन् कि ज्ञानमार्ग र भक्तिमार्ग अलग हुन्।
तर श्रीकृष्ण यहाँ स्पष्ट पार्नुहुन्छ कि ज्ञानको अन्तिम चुचुरो नै 'पराभक्ति' (Supreme Devotion) हो।
जब साधक 'ब्रह्मभूत' बन्दछ, उसका सबै दुःख र शोक मेटिन्छन्, चित्त सधैं परमानन्दमा प्रसन्न रहन्छ।
अनि त्यस्तो सिद्ध पुरुषले भगवान् श्रीकृष्णको त्यो सर्वोच्च पराभक्ति प्राप्त गर्दछ, जहाँ भक्त र भगवान् बीच कुनै भेद रहँदैन।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
अटल आन्तरिक प्रसन्नता (Unshakable Serenity)
१. हामी किन दुःखी हुन्छौं?
- विगतको क्षतिमा रुन्छौं (शोक)।
- भविष्यको नपाएको कुराको पछि कुद्छौं (काङ्क्षा)।
२. जब व्यक्ति आफ्नो भित्री आत्मामा स्थित हुन्छ, तब ऊ विगतको शोक र भविष्यको तृष्णा दुवैबाट मुक्त हुन्छ।
३. 'प्रसन्नात्मा' हुनु नै जीवनको सर्वोच्च उपलब्धि हो— जहाँ बाहिरी आँधीले भित्री शान्तिलाई कहिल्यै हल्लाउन सक्दैन।
व्यावहारिक सूत्र :
न बितेको कुरामा पछुताउनुहोस्, न त नआएको कुराको चिन्ता लिनुहोस्। वर्तमान क्षणमा सन्तुष्ट र प्रसन्न रहने अभ्यास गर्नुहोस्।