अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग

यो श्लोक सम्पूर्ण श्रीमद्भगवद्गीताको मुकुट-रत्न (Crowning Verse / Charama Shloka) हो। वैष्णव र वेदान्त परम्परामा यसलाई गीताको 'महावाक्य' मानिन्छ। अर्जुन पहिलो अध्यायमा शोक र संशयले व्याकुल भएर रोइरहेका थिए— "म कुलको नाश गर्ने पाप कसरी तिरूँ?" यहाँ अठारौं अध्यायको अन्त्यमा भगवान् श्रीकृष्णले आफ्ना दुवै हात फैलाएर सम्पूर्ण ब्रह्माण्डकै सबैभन्दा ठूलो अभयदान दिनुहुन्छ: "हे अर्जुन! सबै धर्म, अधर्म, नियम, तर्क र भयको बोझ मलाई सुम्पिदेऊ। केवल मेरो शरणमा आऊ। तिम्रा सम्पूर्ण पाप, अज्ञान र बन्धनहरूबाट म तिमीलाई मुक्ति दिनेछु— 'मा शुचः'— तिमी अब कुनै चिन्ता नगर, कुनै शोक नगर!" यो भगवान् श्रीकृष्णको अनन्त करुणा र प्रेमको महा-उद्घोष हो।

१. मानव जीवनको सबैभन्दा ठूलो तनाव के हो? - "म पापी छु, मैले गल्ती गरें, मेरो के होला?" भन्ने गहिरो अपराधबोध र असुरक्षा। २. श्रीकृष्णको यो उद्घोषले सम्पूर्ण अपराधबोध र भयलाई एकैचोटि पखाल्छ: - जब तपाईं निष्कपट भएर परमात्माको अगाडि घुँडा टेक्नुहुन्छ, तब ब्रह्माण्डको सम्पूर्ण शक्ति तपाईंको रक्षामा उभिन्छ। ३. 'मा शुचः' (चिन्ता नगर)— यो केवल अर्जुनका लागि होइन, संसारको हरेक पीडित र अशान्त मनका लागि भगवान्‌को सान्त्वना हो।