प्रगति: 0%
अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग
मोक्षसंन्यास योग (समस्त उपदेशको महामुकुट)
इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन।
न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति॥ ६७॥
सरल नेपाली अनुवाद
यो परम गोपनीय गीता-ज्ञान तिमीले तपस्या (संयम) नभएको, भक्तिहीन, सुन्ने इच्छा नभएको, र मप्रति द्वेष वा खोट देखाउने मानिसलाई कहिल्यै पनि सुनाउनु हुँदैन।
महाभारतको परिस्थिति
ज्ञानको पात्रता: कसलाई सुनाउने र कसलाई नसुनाउने?
श्रीकृष्णले यहाँ गीता ज्ञानको मर्यादा रक्षा गर्ने नियम दिनुहुन्छ।
यदि कुनै कुरा अमूल्य छ भने त्यसलाई जसलाई पायो त्यसलाई फ्याँक्नु हुँदैन।
जसको जीवनमा कुनै अनुशासन छैन (अतपस्वी), जसको हृदयमा कुनै श्रद्धा छैन (अभक्त), जो सुन्नै चाहँदैन (अशुश्रूषु), र जो केवल खोट र आलोचना खोज्छ (दोषदर्शी)— त्यस्ता व्यक्तिलाई यो उपदेश दिँदा उनीहरूले यसको उपहास गर्छन् र आफ्नै अहित गर्छन्।
पात्रता नभएको ठाउँमा ज्ञानको दुरुपयोग हुन्छ।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग
ज्ञानको कदर र पात्रता (Readiness for Wisdom)
१. अमूल्य विचार वा सल्लाह त्यतिबेला मात्र दिनुपर्छ जब अगाडिको मानिस सुन्न र ग्रहण गर्न तयार छ:
- "बाँदरको हातमा नरिवल" भनेझैं अपरिपक्व मनमा परेको उच्च ज्ञानले विकृति ल्याउँछ।
२. यदि कोही पहिलेदेखि नै नकारात्मक वा पूर्वाग्रही छ भने ऊसँग बहस गर्नु व्यर्थ हो।
३. ज्ञान पाउनका लागि श्रद्धा, खुला मन र आदरको भाव अनिवार्य हुन्छ।
व्यावहारिक सूत्र :
आफ्नो ऊर्जा र गहन विचारहरू त्यस्ता व्यक्तिहरूलाई मात्र बाँड्नुहोस् जो सुन्न, सिक्न र सम्मान गर्न इच्छुक छन्।