अध्याय 2 : साङ्ख्ययोग

यो सम्पूर्ण श्रीमद्भगवद्गीताको सर्वोच्च प्रेरणादायी गर्जना (Clarion Call) हो। श्रीकृष्ण अर्जुनका सम्पूर्ण शंका, भय र संकोचहरूलाई एकै झट्कामा ध्वस्त पार्दै 'Win-Win' स्थिति देखाइदिनुहुन्छ: "अर्जुन, तिमी किन डराइरहेका छौ? तिम्रो हारको त कुनै गुन्जायसै छैन! १. यदि धर्मको रक्षा गर्दागर्दै तिम्रो यो शरीर रणभूमिमा ढल्यो भने पनि, तिमीलाई 'वीरगति' प्राप्त हुनेछ र स्वर्गका ढोकाहरूले तिम्रो स्वागत गर्नेछन्। तिमी अमर सहिद बन्नेछौ! २. यदि तिमीले अधर्मको संहार गरेर विजय प्राप्त गर्‍यौ भने, तिमी र तिम्रा भाइहरूले धर्म र न्यायमा आधारित पृथ्वीको अखण्ड साम्राज्य चलाउनेछौ, जसले सम्पूर्ण प्रजालाई सुखी बनाउनेछ। दुवै अवस्थामा तिम्रो केवल लाभ र कल्याण मात्र छ! केवल एउटै कुरामा तिम्रो विनाश छ— त्यो हो युद्ध छोडेर भाग्नुमा। त्यसैले हे कुन्तीपुत्र! आफ्नो कायरताको शोक त्याग, हातमा गाण्डीव धनुष उठाऊ र युद्धका निम्ति दृढ संकल्पका साथ खडा होऊ!"

हामी जीवनमा कुनै नयाँ कार्य, उद्यम वा संघर्ष सुरु गर्न किन डराउँछौं? किनभने हामी केवल 'हार' को परिणाम सोचेर त्रसित हुन्छौं— "यदि म असफल भएँ भने मेरो के हुन्छ?" श्रीकृष्ण हामीलाई जीवनको सर्वोच्च सूत्र दिनुहुन्छ: - जब तपाईं कुनै काम धर्म, इमानदारी र पूर्ण निष्ठाका साथ गर्नुहुन्छ, त्यहाँ कहिल्यै 'असफलता' हुँदैन! - यदि तपाईं सफल हुनुभयो भने, तपाईंले संसार जित्नुहुन्छ (जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम्)। - यदि तपाईं असफल हुनुभयो भने पनि, त्यो संघर्षले तपाईंलाई यति धेरै अनुभव, परिपक्वता, साहस र आत्मबल दिन्छ कि तपाईं भित्री रूपमा धेरै महान् बन्नुहुन्छ (हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गम्)। अर्थात्, निष्ठापूर्वक लड्ने मानिसको कहिल्यै हार हुँदैन। हार त केवल मैदान छोडेर भाग्नेहरूको मात्र हुन्छ!