अध्याय 2 : साङ्ख्ययोग

अर्जुनको बुद्धि अनेक प्रकारका सामाजिक, धार्मिक र पारम्परिक तर्कहरूले विचलित थियो: "युद्ध गरे कुलनाशको पाप लाग्छ", "युद्ध नगरे कायरताको दोष लाग्छ", "यो शास्त्रले भन्छ स्वर्ग जाऊ", "त्यो शास्त्रले भन्छ त्याग गर।" श्रीकृष्ण यहाँ बुद्धिको सर्वोच्च विश्रान्ति प्रकट गर्नुहुन्छ: "अर्जुन! जबसम्म तिम्रो बुद्धि विभिन्न मत, सम्प्रदाय र बाहिरी शास्त्रहरूको विवादमा हल्लिरहन्छ, तिमी शान्त हुन सक्दैनौ। तर जब तिम्रो बुद्धि ती सबै मतभेदहरूभन्दा माथि उठेर, परमात्माको एकत्व (समाधि) मा विशाल हिमालयझैं अचल र निश्चल हुनेछ— त्यही क्षण तिमीले 'योग' प्राप्त गर्नेछौ। त्यही नै तिम्रो अन्तिम लक्ष्य हो!"

हामी जीवनमा विभिन्न दर्शन, विचार, पुस्तक र मानिसहरूका कुरा सुनेर असाध्यै कन्फ्युज (Confused) हुन्छौं: - कसैले भन्छ— "पैसा नै सबै थोक हो।" - कसैले भन्छ— "त्याग नै सबै थोक हो।" - कसैले भन्छ— "यो गर, त्यो नगर।" यो मानसिक द्वन्द्वबाट मुक्ति कहाँ छ? बाहिरी विवादमा होइन, भित्री मौनता (Stillness) मा छ। जब तपाईं आफ्ना सबै तर्क-वितर्कहरूलाई शान्त पारेर आफ्नो भित्री आत्मामा स्थिर हुनुहुन्छ, तब तपाईंले जीवनको सच्चा मार्ग आफैं प्रत्यक्ष अनुभव गर्नुहुन्छ।