अध्याय 3 : कर्मयोग

यो श्लोक संसारभरिको नेतृत्व विज्ञान (Leadership Principles) को सर्वोच्च उद्घोष हो। श्रीकृष्णले अर्जुनलाई उनको सामाजिक हैसियतको स्मरण गराउनुहुन्छ: "हे अर्जुन! तिमी पाण्डुपुत्र हौ, कुरुवंशका महारथी हौ, र सारा भारतवर्षका युवाहरूले तिमीलाई आफ्नो आदर्श वीर नायक मान्छन्। यदि आज तिमीले युद्धभूमिमा काँतर बनेर 'म लड्दिनँ' भन्दै हातबाट धनुष खसालिदियौ भने, भोलि सम्पूर्ण समाजका मानिसहरूले पनि कठिन जिम्मेवारीबाट भाग्न तिम्रो नाम लिनेछन्। उनीहरूले भन्नेछन्— 'जब महान् धनुर्धर अर्जुन नै भागेका थिए भने हामीले किन कष्ट सहने?'" मानिसहरू नेताको भाषण होइन, उसको 'आचरण' हेर्छन्। अर्जुनले व्यक्तिगत स्वार्थका लागि होइन, भावी पुस्ताको मार्गदर्शनका लागि पनि निष्ठापूर्वक युद्ध लड्नुपर्ने थियो।

चाहे तपाईं परिवारको अभिभावक हुनुहोस्, कार्यालयको प्रबन्धक (Manager), वा देशको नेता— तपाईं जे बोल्नुहुन्छ, त्यसले समाजलाई बदल्दैन; तपाईं जे गर्नुहुन्छ, त्यसले बदल्छ। - यदि आमाबुबा आफैं मोबाइलमा झुन्डिन्छन् र सन्तानलाई "किताब पढ" भन्छन् भने सन्तानले कहिल्यै पढ्दैनन्। - यदि नेता आफैं भ्रष्ट छ र "सुशासन" को भाषण दिन्छ भने जनताले कहिल्यै विश्वास गर्दैनन्। सच्चा नेतृत्व आदेश दिनुमा होइन, स्वयं त्यो आदर्श बनेर देखाउनुमा छ। तपाईंको चरित्र र कार्यशैली नै अरूको लागि प्रमाण (Standard) बन्दछ।