अध्याय 3 : कर्मयोग

श्रीकृष्णले यहाँ दुईवटा महत्वपूर्ण सर्त राख्नुभएको छ: १. 'श्रद्धावन्तः': गुरु र परमात्माको वचनप्रति गहिरो विश्वास। २. 'अनसूयन्तः': कुतर्क, छिद्रान्वेषण वा ईर्ष्या नगर्ने शुद्ध मन। यदि कुनै मानिससँग तीव्र बुद्धि छ तर उसको मनमा शंका र ईर्ष्या मात्र छ भने, ऊ अमृतभित्र पनि विषको कण खोज्न थाल्छ। उसले कहिल्यै सत्यलाई आत्मसात् गर्न सक्दैन। तर जो व्यक्ति बालक झैं निष्कपट भएर, श्रीकृष्णको यस निष्काम कर्मयोगको सूत्रलाई आफ्नो दैनिक जीवनमा उतार्छ, उसले कुनै ठूला-ठूला ग्रन्थ वा तपस्या नगरे पनि कर्मको बन्धनबाट मुक्ति प्राप्त गर्दछ।

जीवनमा कुनै पनि ज्ञान वा सिद्धान्तले तब मात्र काम गर्छ जब हामी त्यसलाई 'विश्वास र प्रयोग' (Actionable Faith) मा बदल्छौं। - यदि बिरामीले डाक्टरको औषधिमाथि शंका मात्र गरिरह्यो र औषधि खाएन भने ऊ कहिल्यै निको हुँदैन। - यदि प्रशिक्षार्थीले आफ्नो प्रशिक्षकको नियतमाथि शंका गर्यो भने ऊ कहिल्यै खेलाडी बन्न सक्दैन। आलोचनात्मक सोच (Critical Thinking) राम्रो हो, तर हरेक कुरामा नकारात्मकता र दोष देख्ने बानी (Cynicism) ले मानिसको विकास रोकिदिन्छ। जब हामी खुला मन र श्रद्धाले जीवनका उच्च सिद्धान्तहरूलाई प्रयोग गर्छौं, तब मात्र परिणाम देखिन्छ।