अध्याय 3 : कर्मयोग

अघिल्लो श्लोकमा श्रीकृष्णले देखावटी साधु (मिथ्याचारी) को निन्दा गर्नुभएको थियो। अब यस श्लोकमा उहाँले वास्तविक 'कर्मयोगी' को पहिचान बताउनुहुन्छ। साँचो कर्मयोगी संसारबाट भाग्दैन। ऊ बजारमा हुन्छ, कार्यालयमा हुन्छ, खेतमा हुन्छ, वा युद्धको मैदानमै हुन्छ। उसका हात-गोडा कर्तव्य कर्म गर्नमा पूर्ण रूपमा सक्रिय हुन्छन्, तर उसको मन भने परमात्मामा स्थिर र फलको लोभबाट मुक्त हुन्छ। जसरी डुङ्गा पानीमा तैरिन्छ तर पानीलाई डुङ्गाभित्र पस्न दिइँदैन, त्यसैगरी कर्मयोगी संसारमा रहन्छ तर संसारको विकारलाई आफ्नो मनभित्र पस्न दिँदैन। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई भन्दै हुनुहुन्छ: "तिमी यही श्रेष्ठ कर्मयोगी बन— हातमा गाण्डीव धनुष समात तर मनमा कुनै स्वार्थ वा अहङ्कार नराख!"

धेरै मानिसहरू सोच्छन् कि ध्यान (Meditation) केवल बिहान आधा घण्टा आँखा चिम्लिएर बस्नु मात्र हो। तर श्रीकृष्णको कर्मयोग २४ घण्टे गतिशील ध्यान (Dynamic Meditation) हो। जब तपाईं: - आफ्नो काम पूर्ण एकाग्रता र इमानदारीका साथ गर्नुहुन्छ, - काम गर्दा 'मलाई के फाइदा हुन्छ' भन्ने लोभ राख्नुहुन्न, - र इन्द्रियहरूको भड्काउलाई विवेकले नियन्त्रण गर्नुहुन्छ, तब तपाईंको साधारण टेबलवर्क, खेतीपाती वा घरेलु जिम्मेवारी नै मन्दिरको पूजा र समाधि बन्दछ। यो बाटोमा कुनै कपट छैन, कुनै दमन छैन— केवल शुद्ध कर्तव्य र समर्पण छ।